Pikat e forta dhe të dobëta të kandidatit republikan për zgjedhjet presidenciale

Një hero amerikan. Kush është John McCain?

Është pak e kujtueshme sot që karriera politike e John Sidney McCain III, një karrierë tani tërësisht e zhytur në mitologji, filloi me ndihmën e disa rastësive. Në vitin 1973, ai u kthye në Washington nga katër vitet e gjysmë burg në Vietnamin e Veriut ose, e thënë më teknikisht, në Arlington të shtetit Virginia, e cila ka qenë shtëpia e fëmijërisë së tij për më shumë vjet se në çdo vend tjetër që kish ndjekur babain e tij, një admiral i famshëm me katër yje, në emërimet e marinës të McCain senior. Ai qe një prej 591 të burgosurve të luftës që i riatdhesuan herët në atë vit si pasojë e Operacionit "Homecoming" dhe u zgjodh nga redaksia e US News & World Report si një prej të burgosurve të luftës të kthyer që do t'i jepej një vend në faqet e saj për të shpjeguar vuajtjet e tij (të kesh një baba të famshëm, nuk të dëmton asnjëherë), që i solli atij të njëjtën lloj vëmendjeje dhe vlerësimi që më parë, për qëllime të ndryshme, ishte treguar ndaj të resë Hillary Diane Rodham dhe të riut John Forbes Kerry.

Në vitin 1977, ai mbante postin e ndërlidhësit detar me Kongresin, pozita e vjetër e të atit dhe menjëherë pas kësaj mori rangun e kapitenit. Qe në Capitol Hill që ai u takua dhe zuri miqësi me senatorë të rëndësishëm - Gary Hart i Colorado, William Cohen i Maine dhe, mbi të gjitha, John Tower i Texas, individi me të cilin qe më i afërt gjatë një periudhe të jetës së tij që përfshiu pjesën e tij të dehjes dhe prishjen e pariparueshme të martesës së tij me gruan e parë, Carol. Kur u pyet të shpjegojë prishjen e martesës në fundin e viteve '70, ajo tha: "Ia atribuoj më shumë atë Johnit që po afronte të 40-at dhe që donte të ishte 25 sërish sesa çdo gjëje tjetër". Por kjo qe copa e parë e fatit, pasi ndarja nga Carol i mundësoi atij që të "ndiqte" Cindy Hensley, një arizonase 17 vjet më e re, të cilën ai e takoi teksa po bënte pushimet në Honolulu në vitin 1979 (ishte i ndarë) dhe me të cilën qe në dashuri, ka shkruar ai, nga fundi i natës së parë së bashku.

Ata u martuan në maj 1980 dhe nga ky bashkim rodhën fatet e tjera. Fakti që ajo jetonte në Arizona nënkuptonte se McCain do të lëvizte në një shtet - me të cilin ai kish pasur akoma më pak lidhje sesa Hillary Clinton kishte pasur me New York më 1999 - popullsia në rritje e të cilit do t'i siguronte një vend në Kongres pas censusit të vitit 1980, një rrethanë në të cilën syri i tij ishte fiksuar me zgjuarsi. Backgroundi i saj - babai i saj, Jim, drejtonte shpërndarjen më të madhe të birrës Anheuser-Busch të vendit - nënkuptonte se ai do të kishte paratë dhe lidhjet për të prezantuar karrierën politike, të cilën ai po e lakmonte qysh kur filloi të takonte ata individë të famshëm. McCain pothuajse nuk njihte asnjeri në Arizona, por tashmë po u tregonte shokëve në vitin 1981 se ai do të sulej në karrigen e re në vitin 1982 dhe më pas të pasonte Barry Goldwater në Senat kur ai të tërhiqej. Më pas, një copë fati i keq: zona e re do të nxirrej në Tucson, jo Phoenix, por kjo shpejt do të pasohej nga fati më i madh i të gjithëve: John Rhodes, republikani i Phoenix, që ishte lideri i pakicës në Dhomë, papritmas shpalli tërheqjen e tij. Çifti McCain jetonte pak jashtë nga zona Rhodes, por paratë e Cindy siguruan që ata të ishin në gjendje të blenin një shtëpi në të dhe të shkonin e të banonin menjëherë. Gjatë një primareje kundër tri republikanëve të tjerë, ai pashmangshmërisht u damkos si aventurier dhe oportunist.

I konfrontuar me këto akuza në forumin e kandidatëve, ai dha një përgjigje që do t'i jepte atij postin dhe do të parashikonte llojin e shkathtësisë retorike që i ka impresionuar kështu gazetarët. Pika e shprehur në fjalinë e fundit të komentit të tij nuk shkoi dëm: Dëgjo, mik! Kam kaluar 22 vjet në Marinë. Babai im ka qenë në Marinë. Gjyshi im ka qenë në Marinë. Ne në forcat e armatosura tentojmë të lëvizim shumë. Na duhet të jetojmë në të gjitha pjesët e vendit, në të gjitha pjesët e botës. Do të doja, ashtu si ty, të kisha luksin që të rritesha, të jetoja dhe ta kaloja të gjithë jetën në një vend të bukur si Distrikti i Parë i Arizonës, por kam qenë duke bërë gjëra të tjera. Në fakt, kur mendoj për këtë tani, më rezulton se vendi që kam jetuar më gjatë në jetën time ka qenë Hanoi.

Siç vëren Matt Welch tek libri i tij McCain: The Myth of a Maverick, kjo nuk qe tamam e vërtetë, por përmendja e Virginia-s veriore, ku ai kish jetuar në shumatore një dekadë apo më shumë, vështirë se do t'i kish shërbyer pikës së dëshiruar. Siç ka treguar karriera e McCain, nganjëherë narrativ është shumë më e fuqishme sesa faktet e thjeshta. 26 vjet më vonë, McCain ka siguruar emërimin presidencial republikan dhe prezantuar fushatën e tij të përgjithshme zgjedhore, vetë kjo rezultat koincidencash akoma më fatlume: vendimi i pashpjegueshëm i Rudy Giuliani për të mos marrë pjesë në të gjitha kontestimet e para, paqëndrueshmëria e Mitt Romney në skenën kombëtare, mungesa e konsensusit lidhur me një zgjedhje "vërtet konservatore" dhe raportimet e shtypit që sugjeronin se plani fillimisht jo popullor lidhur me Irakun, në të cilin kish vendosur bastin e tij në fund të 2006 kur Presidenti Bush po merrte në konsideratë raportin e Iraq Study Group, po fillonte të arrinte disa suksese.

Sipas të gjitha gjasave, ky duhet të ishte një vit demokrat, por demokratët janë zënë në betejë të ashpër, duke siguruar një copë finale fati që e pret McCain në atë që ai do të ndeshet me një njeri me ngjyrë që jo më "e tejkalon racën" në çdo gjë, siç bënte pak muaj më parë. Karriera e McCain është ndërtuar gjithashtu në mënyrë të pamohueshme mbi aftësinë dhe urtësinë e pazakontë midis politikanëve bashkëkohorë amerikanë. Nuk është se ai ka qenë as ndonjë ligjvënës veçanërisht i arrirë, megjithëse kalimi i McCain-Feingold Bipartisan Campaign Reform Act ("Bickra" në zhargonin parlamentar) deshi vite dhe shumë vendosmëri, siç tregon Elizabeth Drew në librin e saj interesant Citizen McCain të vitit 2002, as nuk ka qenë shërbyes veçanërisht energjik i zgjedhësve të tij të Arizonës. Bile Welch thekson se McCain "ka famë të keqe anembanë shtetit të tij si një njeri që në mënyrë elegante shmang përzierjen me njerëz të thjeshtë". Por, sigurisht, ajo çka McCain ka qenë dhe mbetet është një strateg i shkëlqyer i kulturës së Washington dhe veçanërisht i arbitrave të opinionit në shtypin kombëtar. "Shtypi e do McCain", tha Chris Matthews në vitin 2006. "Ne jemi baza e tij". McCain e kupton në mënyrë intuitive sesi reputacionet krijohen dhe ruhen. Siç theksojnë David Brock dhe Paul Waldman të grupit jo fitimprurës "Media Matters for America" në librin Free Ride: John McCain and the Media, McCain e ka "prishur kodin e medias" të mënyrës sesi t'i kthejë këta kundërshtarë të dukshëm në aleatë të tij dhe, në shumë raste, bile në apologjetë të tij. Ai u bë i parapëlqyeri i shtypit më 1999 dhe 2000, gjatë garimit të tij të parë presidencial, ditët e famshme të "Straight-Talk Express". Qysh atëherë, ai e ka transformuar veten në një politikan konservator shumë ndryshe dhe shumë më konvencional, por fakti i këtij transformimi akoma nuk ka zënë realisht vend në shtypin kombëtar. Për pasojë, ekziston shpresa - ose frika midis liberalëve - se masmediat do t'i japin McCain të drejtën e çdo dyshimi kundër Barack Obama. Tendenca tashmë vërehet aty-këtu: eliminimi i propozuar i taksës së gazit federal për periudhën e verës, i mbështetur fillimisht nga McCain dhe më pas nga Clinton, rezultoi në marrjen e shumë më tepër kritikave nga ana e Clinton sesa nga McCain.

Miti i McCain, i ngritur në burgun Hoa Lo

Miti i McCain, ashtu siç e njohim ne, është ndërtuar mbi periudhën e tij 5 vjet e gjysmë të arrestimit në burgun Hoa Lo, i mbiquajtur "Hanoi Hilton". Ai po kryente një mision bombardimi në tetor të vitit 1967. Avioni i tij u qëllua, ai ra me parashutë në mes të një liqeni në Hanoi dhe, me dy krahë dhe një gju të thyer, arriti të kapë bregun. Ai u rrah me grushta e shkelma - i doli kocka nga gjuri i djathtë - dhe u dërgua në Hoa Lo. Rrëmbyesit e tij nuk ia rregulluan frakturat dhe e torturuan në mënyrë të rregullt, duke u përpjekur t'i nxirrnin pranime false. Kur mësuan se ai kishte një baba të famshëm - i cili në vitin 1968 ishte komandant i të gjithë forcave detare amerikane në paqësor - e ofruan atë për lirim të parakohshëm për motive publiciteti.

Për shkak se rregullat ushtarake specifikonin se të burgosurit e kapur duhet të liroheshin sipas renditjeve që qenë kapur, ai refuzoi, duke kaluar pjesën më të madhe të arrestimit të tij në qeli izolimi. Kjo është një histori e pabesueshme, e treguar në mënyrë më bindëse nga David Foster Wallace. Gjithashtu, ky është lloji i duhur i heroizmit për një luftë jo të dëshiruar. Sikur McCain të kish vrarë numrin më të madh të verivietnamezëve, kush do ta përkujtonte atë? Sikur ai të kish drejtuar një sulm të madh, shumica e njerëzve do të ishin indiferentë ndaj tij ose - më keq akoma - Seymour Hersh ose ndonjë gazetar investigativ tjetër ka gjasa që do të kish gjetur deri më tani sa gra dhe fëmijë të pafajshëm qenë masakruar. Ajo qe vuajtje në një qeli, duke shërbyer si një lloj metafore për vuajtjen amerikane në një luftë të cilën shumë amerikanë e braktisën herët në vetminë e tij, por njëkohësisht duke vazhduar t'i qëndrojë besnik parimit nën rrethanat më të paimagjinueshme, duke shpërblyer për pasojë disa nocione të nderit amerikan në një situatë të turpshme, që McCain u bë një hero amerikan.

Kundërshtarët liberalë të luftës, që rrallë e pranuan brutalitetin represiv të regjimit verivietnamez, qenë vënë në pozitë të keqe nga historia dhe nga mënyra sesi ai u torturua. Rrëfenja ka pasur një efekt talismanik të veçantë në gazetarët e brezit Baby Boomer, shumë prej të cilëve ka mundësi iu kundërvunë luftës kur qenë të rinj, nuk morën pjesë në të ose të dyja dhe, për pasojë, në mënyrë refleksive i dhuruan McCain autoritet të madh moral. Brock dhe Waldman shkruajnë: Dhe përderisa pak prej reporterëve që mbuluan atë qenë për vete në forcat e armatosura në Vietnam, ndoshta mund të mos ketë pjesë faji të involvuar apo të paktën ekziston besimi se nuk kanë fituar asnjë të drejtë për t'i bërë atij pyetje me spec.

Gazetarët dëshmojnë se përvoja e tij prej të burgosuri lufte nuk është vetëm shumatorja totale e "karakterit të McCain, por përbën lentet nëpërmjet të cilave karakteri në vetvete duhet të shikohet në çdo garë ku merr pjesë McCain. Edhe kështu, fitimi i statusit të ikonës deshi pak kohë. Ai zuri faqet e para të gazetave kombëtare si senator në fundin e viteve '80, si pjesë e Keating Five, një grupi senatorësh që kishin lobuar në mbrojtje të dështimit të një kompanie kursim-kredie, në pronësi të Charles Keating, e cila ishte nën investigim gjatë skandaleve kursim-kredi.

Keating kish bërë fushata të mëdha kontribuese, përfshi 112000 dollarë për McCain, ashtu si dhe udhëtime të paguara për shtëpinë e tij në Ishujt Bahamas. Por McCain qe më pak i involvuar me Keating sesa disa senatorë të tjerë dhe mori vetëm një dënim të vogël nga Komiteti i Etikës i Senatit, i cili tha se sjellja e tij ishte "e diskutueshme". McCain u duk se kish nxjerrë dy mësime nga episodi. E para, ai vendosi se reforma e financimit të fushatës ishte një çështje e rëndësishme për t'u ndjekur (pjesërisht në thelb, pjesërisht në riparimin e reputacionit të tij). E dyta, siç vëren Welch, ai mësoi "beneficet praktike të tejekspozimit mediatik": Nëpërmjet dhënies përgjigje në një seancë pyetjesh armiqësore prej afërsisht 2 orësh të plota, derisa gazetarët i kanë ezauruar linjat e tyre të investigimit, McCain e gjeti veten të lavdëruar nga gazeta e qytetit të tij të lindjes, sepse në mënyrë kurajoze kish pranuar gabimet e tij.

Më bërjen e vetes disponibël për pothuajse çdo gazetar në çdo orë, ai gjeti se kish mbjellë disi simpati të dobishme. Kështu që dashuria me mediat lindi atëherë dhe hapja e re e McCain me shtypin mund të jetë zgjeruar përtej thjesht "pranimit kurajoz të gabimeve të tij". Duke cituar një artikull të vitit 2000 në Boston Globe, Brock dhe Waldman thonë se "ekziston dëshmi e konsiderueshme që zyra e McCain qe burimi i rrjedhjeve... që... minoi tre nga katër senatorët". Një nga rrjedhjet e supozuara qe një memorandum që e bëri rolin e një tjetër senatori të grupit Keating, Dennis De Concini e shtetit Arizona, të dukej më inkriminues sesa kish qenë e njohur.

Një tjetër rrjedhje e një raporti paneli etik të Senatit, i cili rekomandonte që McCain të vihej si objektiv hetimi, çoi në një artikull të New York Times të nesërmen. Në vitin 1992, McCain mohoi nën betim se ishte përgjegjës për ndonjë rrjedhje, por sipas Brock and Waldman njeriu që drejtoi një investigim të rrjedhjeve për General Accounting Office ka thënë se mendon se ka qenë McCain personi përgjegjës i tyre, ashtu siç besojnë edhe De Concini dhe ish-senatori republikan Warren Rudman. Përpjekjet pas Keating të McCain lidhur me financimin e fushatës atashuar atij e lidhën atë me një çështje qeverisjeje të mirë, që bordet editoriale liberale e adhurojnë. Gjithashtu, ajo e ndau atë nga shumica e kolegëve të tij republikanë. Kjo është koha kur fjalët "McCain" dhe "maverick" filluan të shfaqen rregullisht së bashku, po ashtu përsa u përket përpjekjeve të tij gjatë të njëjtës periudhë për të rritur taksën federake të duhanit.

E gjitha kjo u kulmua në konkurrimin e tij të parë presidencial në vitin 2000, kur gazetarët habiteshin kur ftoheshin në folenë e tij dhe ndanin mendimet e tij të pafiltruara. Brock dhe Waldman citojnë një editorial nga analisti konservator Andrew Ferguson që përshkruan procesin joshës: Ja se çfarë ndodh. Gazetari - le ta quajmë atë Joe - kërcën në autobusin e vjetër të fushatës të McCain, Straight Talk Express. Ai e njeh sharmin e mirënjohur të senatorit të Arizona-s. Nuk do të joshet. Duke biseduar ëmbël, Joe e pyet për një koleg republikan. Me solemnitet ironik, McCain i përgjigjet duke e përshkruar kolegun e tij senator me një epitet anatomik. Kundër gjykimit të tij më të mirë, Joe shpërthen në të qeshura. (Kurrë e dëgjuar kjo më parë nga një kandidat presidencial!). Ai bën një pyetje rreth jetës personale të McCain dhe senatori përgjigjet pa hezituar, duke mos kërkuar asnjëherë që të dalin në jetën private. (A ka ndonjë gjë që ky njeri nuk do të ishte i sinqertë?). Çinteresimi i Joe tashmë po shembet kur McCain, në mënyrë informate, i përmend një anekdotë vetëdenigruese nga koha e tij "në burg". Gazetari e di se referenca është për vitet e McCain si i burgosur lufte në Vietnam, në kohën kur Joe po fishkëllente në formë proteste kundër luftës në Princeton. (Faj, faj, faj...). McCain e pyet Joe për fëmijët e tij, me emër, më parë i rekomandon një libër të ri që ai është duke e lexuar, diçka papritmas letrare (tregime të I.B. Singer?). Pa rënë shumë në sy, ai përmend një artikull të shkruar nga Joe - jo javën e kaluar, por në vitin 1993! Gazetari nuk ka votuar kurrë për një republikan në jetën e tij, por tashmë e ka ngrënë grepin.

Fushata djallëzore që George W. Bush bëri kundër McCain në shtetin South Carolina, duke e detyruar atë më së fundi që të heqë dorë nga gara, pasi McCain kish fituar 7 primare, vetëm sa e bëri atë figurë akoma më simpatike. Ai doli nga gara, gjëja më e ngushtë që politika amerikane kish patur me një hero, bile edhe për shumë liberalë, ndoshta qysh nga koha e Bobby Kennedy. Gjatë viteve të Bush, aureola u bë akoma më e ndritshme. Sigurisht që ai qe shumë i kërkuar nga televizioni pas 11 shtatorit. Vula e tij qe vendimtare për "luftën ndaj terrorit" të Bush dhe akoma vazhdonte të ecte andej-këtej me mënyrën e tij.

Reforma e financimit të fushatës më së fundi kaloi në vitin 2002, mbi objeksionet zhurmëmëdha të konservatorëve, të cilët vazhdonin ta urrenin McCain për shkak të apostazive të tij të ndryshme dhe thjesht në aspektin që përderisa shumë liberalë dhe gazetarë e pëlqenin, atëherë diçka duhet të mos funksiononte në rregull. Ndoshta për disa momente të vetëtimta, ai mendoi ofertën e vitit 2004 të John Kerry për të qenë zëvendësi i tij. Dashuria me shtypin vetëm u intensifikua. Ata pak që u begenisën të ngrinin perden, sidomos ndërsa vitet "Bush" ecnin dhe ai filloi të përgatitej për vitin 2008, vërejtën se kishte aspekte të personalitetit dhe të jetës së McCain që nuk i përshtateshin tamam mitit. Ka tri aspekte kryesore të tilla. Para së gjithash, kemi problemin e gjendjes shpirtërore të famshme të tij. Kjo e ka thithur herë pas here vëmendjen e shtypit, por realisht nuk e ka dëmtuar atë, pasi është shumë e lehtë ta transformosh "temperamentin e dhunshëm" në "besime pasionante" dhe ta bësh të tingëllojë si pozitiv. Në fakt, nuk është e tepërt të thuash se një aspekt që mund t'i kish dëmtuar për vdekje politikanët e tjerë është përshkruar si fuqi: "Ana tjetër e "përmbajtjes" është agresiviteti", shpjegoi në një vlerësim tipik nga viti 2007 revista "The Economist". Brock dhe Waldman, Welch dhe Cliff Schecter shkruajnë secili gjerësisht lidhur me zemërimin e McCain, duke kataloguar çaste të tij që lëshohet papritmas ndaj kolegëve senatorë e të tjerëve, duke ushqyer mërira për periudha të gjata kohore dhe më pas duke i mohuar prerazi thëniet zyrtare se ai ka humbur ndonjëherë qetësinë dhe ushqyer mërira.

Çështja e dytë është më substanciale dhe merret me kurrikulin politik të McCain, me votimet e tij si senator dhe pozicionet që po mban si kandidat presidencial. Në shumë çështje, ai është larg nga të qenit koherent. Kronikat The Real McCain të Schecter japin në mënyrë të detajuar votimet dhe pozicionet e McCain, duke treguar se shpesh ato duket se pasqyrojnë hipokrizi, akrobaci dhe oportunitet të pastër më shumë sesa kurajo politike për të cilën ai është i famshëm. Në një shembull domethënës, McCain ka tërhequr pozicion pikërisht nga çështja më e parë që i fitoi atij një dashamirësi të tillë. Pak kohë pas miratimit të projektligjit McCain-Feingold, McCain u zvordh me çështjen, duke mbështetur reformën e të ashtuquajturve 527 grupeve që mund të shpenzonin shuma të mëdha për reklama që sulmojnë një kandidat kundërshtar dhe nuk tejkalojnë limitet në kontribute (Swift Boat Veterans for Truth qe një i tillë). Por nga korriku 2006, aleatët e tij të vjetër lidhur me financimin e fushatës - senatori demokrat Russ Feingold, kongresmeni republikan Chris Shays dhe kongresmeni demokrat Marty Meehan - paraqitën një projektligj për të konsoliduar financimin publik të fushatave presidenciale. McCain e kish vënë emrin e tij thelbësisht në të njëjtin pjesë legjislacioni në vitin 2006. Tre vjet më vonë, mungonte. Më herët atë vit, McCain informoi në mënyrë unilaterale Federal Election Commission (me ligj, supozohej që të pyeste) se ai nuk do t'u përmbahej limiteve të shpenzimit që kish pranuar më parë.

Potencialisht, ai përballet me ndëshkime të rrepta financiare pse ka vepruar kështu, megjithëse FEC-ja është bërë thellësisht e politizuar dhe e çalë. Në çdo rast, McCain nuk flet shumë sot rreth reformës së financimit të fushatës, duke e përqëndruar në fakt retorikën e tij rreth reformës në çështjen shumë më tepër pro konservatore të shkurtimit të shpenzimeve dhe alokimeve publike. Shembuj të tillë janë të shumtë. Fillimisht, ai votoi kundër shkurtimeve të taksave të Bush, kurse tani mbështet zgjerimin e tyre. Lidhur me çështjen e reformës së emigracionit, një tjetër çështje lidhur me pikëpamjet e tij qe mirëpritur në shtyp dhe midis liberalëve, ai ka pushuar së foluri rreth reformës së "kuptueshme" që do të përfshinte një shteg drejt shtetësisë për emigrantë të paligjshëm dhe fillonte të theksonte gardhin kufitar.

Në vitin 1999, ai thoshte: "Nuk do ta mbështesja anullimin e Roe v. Wade, që më pas do t'i shtrëngonte x numër grash në Amerikë që të bënin operacione të paligjshme dhe të rrezikshme". Në vitin 2006, ai tha se anullimi i saj "nuk do të më bezdiste aspak" dhe muajin e fundit fushata e McCain tregonte se ai nuk do të vazhdonte më mbështetjen e tij jetëgjatë për shtimin e përjashtimeve "përdhunim dhe incest" ndaj platformës republikane që i kundërvihet abortit.

Më spektakolarja nga të gjitha, njeriu që u torturua në mënyrë të përsëritur nga vietnamezët, ka bërë prapaktheu edhe në çështjen e torturës nga oficerët amerikanë. Në vitin 2005, ai futi në Detainee Treatment Act, fjalor që Bush nuk e pëlqeu për shkak se u ndalonte ushtarakëve të përdornin disa metoda marrjesh në pyetje. Vitin e ardhshëm, pasi Gjykata Supreme i kish kritikuar pozicionet e Administratës Bush lidhur me arrestimet në vendimin e saj Hamdan v. Rumsfeld, McCain e luftoi Administratën për aq gjatë sa arriti të fitonte vëmendje të favorshme në shtyp, por në fund - në një "kompromis" shumë të diskutuar me Administratën - ai deklaroi se ishte i kënaqur me Military Commissions Act të turpshëm, i cili përmbante masa që i ndalonin të arrestuarit nga sfidimi i bazës së arrestimit të tyre.

Ligji i jepte Shtëpisë së Bardhë pushtetin për ta injoruar Konventën e Gjenevës nëqoftëse donte. Regjistrimi tregon më pas pesë ndryshime serioze pozicioni, katër prej të cilave në disa prej çështjeve më kontradiktore përpara vendit dhe një, lidhur me reformën e financimit të fushatës, që qe një prej arritjeve të identifikuara më afër me të. Sigurisht që çdo politikan tjetër me këtë kurrikulum do të ishte quajtur "dredharak" (ai duket të ketë mbetur konsistent lidhur me ngrohjen globale, ekzistencën e të cilës ai e pranon dhe që thotë se do të merret me të). Libri i Brock dhe Waldman na jep shumë kuptim kritik lidhur me çështjen e rëndësishme sesi shtypi ka dështuar të merret me veprimet e McCain. Ata nënvizojnë se jo vetëm që nuk ka patur asnjë akuzë për paqëndrueshmëri, por në kompleks shtypi e mbrojti McCain nga akuza të tilla, pasi u miratua Military Commissions Act: Megjithatë, në javën ose pak më shumë midis shpalljes së "kompromisit" dhe analizave më të hollësishme të produktit final, McCain u duk se u largua nga historia. Megjithëse ka përfituar lavdërime ndërsa negociatat po vazhdonin, sapo detajet e ligjit u bënë të njohura, vështirë ndonjë në media e mbajti McCain përgjegjës për rolin e tij në krijimin e tij.

Ekziston një çështje finale rreth McCain, të riut dhe të rishpikurit McCain, të cilën shtypi nuk e ka kuptuar aspak. McCain i viteve 1999 dhe 2000 po bënte një fushatë, e cila gjithashtu qe edhe lëvizje. Shprehja e tij më e famshme ato ditë, të cilën ai e përdorte në mënyrë të përsëritur, invokonte idenë e shërbimit publik dhe zakonisht shkonte pak a shumë kështu, nga një fjalim diplomimi në Boston College, në vitin 2006: Ata që pretendojnë lirinë e tyre, por jo detyrimin e tyre që e sigurojnë atë, jetojnë një gjysmë jete, duke i përmbushur interesat e tyre personale me koston e respektit ndaj vetes. Por sakrifikoni për një kauzë më të madhe se interesi personal dhe ju i investoni jetët tuaja me lartësinë e kësaj kauze, respekti ndaj vetes është i siguruar.

Ky besim qe në thelbin e fushatës së mëparshme të tij. Welch, redaktor editorialesh tek Los Angeles Times, me prirje libertare dhe një ish-botues tek revista "Reason", i kushton hapësirë të konsiderueshme eksplorimit të këtij aspekti të vlerave të deklaruara të McCain. Libri i tij është më i miri i të treve. Si libertar, Welch e gjen kuotimin e mësipërm rreth "sakrificës" monstruoz, një recetë të ambalazhuar për bukuri për vendosjen e njerëzve përpara lirisë individuale dhe kumbuese, por kjo ishte diçka që shumë gazetarë, liberalë dhe veçanërisht të rinj, e gjetën tërheqëse. David Foster Wallace sigurisht e pëlqeu atë dhe nënvizon në esenë e tij se ideja qe pjesë e pandashme e të gjithë paketës McCain - e folmja e drejtpërdrejtë dhe vitet si i burgosur lufte kanë vendosur mbi McCain një legjitimitet për të kërkuar sakrificën e qytetarëve dhe kredencialet e tij e bëjnë thirrjen reale dhe jo "vetëm një copë më shumë e nonsensit të parashkruar me kujdes, që kandidatët presidencialë na thonë teksa ecin pas biznesit personal të përpjekjes për t'u bërë" president.

Karakteri letrar më i pëlqyer i McCain është Robert Jordan, aventurieri romantik i Hemingway nga libri "Për kë bien këto këmbana". Heroi filmik i tij është Emiliano Zapata i Marlon Brando. McCain thotë se beson në "fatalizmin e mrekullueshëm" të kauzave fisnike të humbura dhe i çorientoi gazetarët në vitin 2000 duke shfaqur mirëkuptim pas fitores së tij në New Hampshire dhe lehtësim pas humbjes së tij në South Carolina. Përgjigje të tilla i tërhoqën shumë njerëz. Pavarësisht, ai ka dobësi njëlloj të dukshme. Ai është i ngarkuar me një President aktual jo popullor, të cilin gjithsesi do të duhet ta përqafojë sepse do të ketë nevojë të nxjerrë çdo votë nga ai 29 përqindësh që akoma e duan Bush. Humbjet e republikanëve të kohëve të fundit në zgjedhjet speciale të Dhomës, në distrikte të fuqishme republikane në shtetet Illinois e Louisiana, sugjerojnë një markë të dëmtuar rëndshëm dhe deri më tani McCain nuk e ka provuar veten si lloji i liderit që në mënyrë thelbësore mund ta ridefinojë partinë e tij. Së fundi, mosha e tij mund të ketë peshë.

Nëqoftëse zgjidhet, ai do të bëhet 73 vjeç 7 muaj pas fillimit të mandatit të parë. Një moment harrese ose dy - duke i ngatërruar më tej sunitët dhe shiitët, që e ka bërë dy herë deri më tani - do të rezultonte i dobishëm për kundërshtarët e tij. Por kryesisht demokratët do të duhet ta mundin McCain lidhur me substancën. Ata do të fillojnë me Irakun. McCain u kritikua shumë për një deklarim të mëparshëm se një prani 100-vjeçare amerikane në vend do të ishte "në rregull me mua". Kështu, në një fjalim të 15 majit, ai u përkul përpara realitetit politik. Ai dhe se "midis kushteve që kërkoj të arrij", do të ishte një fitore në Irak dhe largimi i "shumicës së burrave dhe grave në shërbim" nga viti 2013, por nuk paraqiti asnjë vizion analitik për mënyrën sesi do ta arrinte këtë, dhe përpjekja për ta distancuar veten nga politika e luftës e Bush pas gjithë kësaj kohe, mund të zemërojë më shumë neokonët në bazën e tij sesa të qetësojë votuesit e moderuar.

Retorika e tij lidhur me Iranin - e cila pashmangshmërisht do të jetë faktor në çdo zgjidhje - ka qenë luftarake. Ai e quan atë një "shtet batakçi", duke përdorur qëllimisht një fjalë të pëlqyer nga fajkojtë e Luftës së Ftohtë. Kohët e fundit, ai tha se kurrë nuk nënkuptonte me shprehjen "se duhet të shkojmë e të deklarojmë luftë". Lidhur me Lindjen e Mesme, ai tha në fund të prillit se "njerëzit duhet të kuptojnë se unë do të jem makthi më i keq i Hamasit". Lidhur me kujdesin shëndetësor, plani i McCain është i ndërtuar rreth kompensimit taksor (5000 dollarë për familje) që do të mbulonte më pak se gjysmën e kostos së planeve familjare mesatare të sotme dhe do të çonte në përjashtime të larta dhe rrezik shumë më të madh. Nëqoftëse zbatohen, politikat e tij ekonomike do t'i kombinonin shkurtimet e taksave të Bush me shkurtime më të mëdha shpenzimesh në një mënyrë të tillë që mund ta destabilizonte Sigurinë Shëndetësore dhe Kujdesin Mjekësor, një objektiv fiskal që konservatorët e kanë kërkuar prej dekadash. Kohët e fundit, ai shpalli se do të emëronte gjykatës të Gjykatës Supreme si John Roberts e Samuel Alito. Kështu që ka shumë për kundërshtarin për të punuar. Fakti nëse këto çështje do të fitojnë më shumë peshë sesa spilat e jakave, priftërinjtë apo fantazmat e Hanoit mund të jenë fare mirë pikëpyetja e fushatës së këtij viti.

Përgatiti: ARMIN TIRANA

Ulërima e Giresse

Masazhatorët futen në punë, ndërsa regjia spanjolle heziton lidhur me Karl-Heinz Rummenigge, dukshëm i destinuar të futet në fushë. Nis koha shtesë dhe Franca sulmon akoma: pas një goditjeje nga këndi, kemi një goditje dënimi nga një pozicion i prirur nga e djathta. Gjuan Giresse dhe në qendër të zonës Marius Trésor është krejtësisht i vetmuar. Lojtari nga Guadalupa koordinohet në mënyrë të përkryer dhe në gjysmëroveshjatë nga e djathta e përcjell topin nën traversë. Është një gol i shkëlqyer që i mundëson Francës të kalojë në avantazh. Por Blutë nuk kënaqen dhe sulmojnë akoma. Rummenigge e kupton se është momenti që të shpejtojë me nxemjen. Pas tri minutash shokimi vjen reagimi i Deutsche Mannschaft. Littbarski i vjedh topin Amoros, por Ettori e nxjerr topin në goditje këndi, duke shmangur një situatë shumë të rrezikshme. Tani, Gjermania reagon e frymëzuar nga sulmuesi i ri i krahut, Koln. Franca provon të kundërpërgjigjet me Tigana (gjuajtje e dobët jashtë). Minuta 98'. Futet Karl-Heinz Rummenigge në vendin e Hans-Peter Briegel. Derwall luan kartën e fundit me katër sulmues. Tani, Gjermania Perëndimore sulmon masivisht.

Nuk është më energjia për t'u mbrojtur me dyfishime, duelet janë të gjithë një me një. Janvion e Trésor shpëtojnë dy herë pas situatash shumë të rrezikshme. Franca mund të kundërsulmojë. Është një kundërsulm i manovruar, të cilin e drejton Michel Platini, i cili pason nga e majta e zonës për Didier Six. Sulmuesi i krahut të majtë pret kundërshtarin e tij. Gjermania është e çarë më dysh. Katër mbrojtës në zonën e rreptësisë për të markuar Rocheteau e Platini. Giresse e ka ndjekur aksionin dhe ndodhet në hyrjen e zonës. Six i pason dhe shkurtabiqi bordolez shpërthen një të djathtë të jashtme që përplaset fillimisht kundër shtyllës së brendshme dhe më pas në rrjetë. Është goli i mrekullueshëm 3-1. Giresse gëzon ashtu siç do të bëjë 3 ditë më pas Marco Tardelli.

E njëjta ulërimë dhe i njëjti gëzim. Për shumë gazetarë transalpin, akoma sot imazhi i Giresse që vrapon drejt stolit, i ndjekur nga Six, është më i famshmi dhe më mallëngjyesi i historisë së futbollit francez, për të rrënqethur lëkurën. Shokët e vënë përfund. Është minuta e 98', por mungojnë akoma 20 të tilla, por për Francën duket e mbaruar. Alain Giresse intervistohet 21 vjet pas kësaj ndeshjeje legjendare, e cila akoma nuk është përtypur… "E themi gjithmonë midis nesh se arbitri Corver ka bërë gjithçka për të na bërë të humbasim, akoma nuk e kemi falur.

Do të kishte aq shumë raste, nuk them, për të na favorizuar, por të paktën për të qenë objektiv"… Giresse e kujton akoma me pasion dhe brengosje atë natë që hyri në histori… "Pas përfundimit të njëmbëdhjetë metërshave jemi bërë dordolecë, gjithçka që po bënim, e bënim në mënyrë mekanike, duke pritur thjesht që koha të kalonte. Nuk mendonim për asgjë, vetëm për t'u larguar menjëherë dhe harruar gjithçka, por do të ishte vetëm një iluzion, pasi harresa nuk ka adhur kurrë. E kupton me kalimin e kohës se është e pamundur, se nuk do të largohet kurrë. 21 vjet më pas është gjithmonë atje, gjithmonë e nxehtë". Sigurisht, fakti që në vitin 1982 Six ishte lojtari i vetëm francez që militonte në një kampionat të huaj, ishte një dobësi e skuadrës franceze, lojtarët e të cilës akoma nuk qenë mësuar të bënin llogari dhe, mbi të gjitha, të menaxhonin një situatë avantazhi. 16 vjet më pas, kur më së fundi Blutë do të arrijnë ta fitojnë Botërorin, një pjesë e mirë e kësaj fitoreje do t'i atribuohet mentalitetit fitues dhe aftësisë për të menaxhuar rezultatin, të mësuar nga lojtarët e shumtë si Thuram, Zidane, Djorkaeff, Deschamps, Desailly që militojnë në kampionatin italian, por në vitin 1982, Franca e Hidalgo fatkeqësisht nuk dinte të mbrohej, dinte vetëm të sulmonte dhe përpara saj ishte duke u kryer ringjallja e Karl-Heinz Rummenigge. Pas 3-1, Gjermania Perëndimore vazhdon të sulmojë me akoma më shumë bindje. Në minutën e 101' anullohet për pozicion jashtë loje një gol i Klaus Fischer. Franca e menaxhon ndeshjen në zonën e sulmit. Giresse rrëzohet në hyrje të zonës, por topi u mbetet për një çast Bluve, por Corver nuk fishkëllen.

Edhe Platini pëson një përplasje të rëndë, por loja vazhdon. Gjermania Perëndimore riniset dhe dy lojtarë francezë janë përtokë. Bossis humbet një kontrast me Rummenigge, i cili, i ndihmuar nga Stielike e Littbarski, nis një aksion të rrezikshëm sulmi. Pikërisht Littbarski penetron në zonë nga e majta. Bossis e ka lënë të zbuluar zonën e tij. Krosimi është i butë. Janvion do të ishte në avantazh, por Rummenigge lëshohet në akrobaci me sparkatë dhe e prek topin përpara Janvion dhe Ettori. Është një gol i mrekullueshëm prej klasit të pafundëm i numrit 11 gjerman i cili rihap ndeshjen. Përfundon koha e parë shtesë dhe skuadrat ndryshojnë fushë. Franca fillon të vuajë, situata është shumë e vështirë dhe kundërshtarët kanë shumë lojtarë me personalitet dhe përvojë për një ndeshje të tillë. Daljet sulmuese bëhen gjithnjë e më pak të shpeshta, topat bien si shi në zonën franceze: kilogramët dhe centimetrat gjermane fillojnë të ndjehen që çke me atë punë.

Rummenigge gjuan një goditje të shkurtër nga këndi me Kaltz, që i shërben si spond. Kalle e mban topin dhe pastaj ia pason Forster. Numri 5 hap topin nga e majta për Littbarski, i cili kroson në qendër në shtyllën e dytë. Janvion nuk është në gjendje të mbajë Hrubesch, i cili me kokë shërben si torre për Fischer. Topi mbetet paksa prapa dhe qendërsulmuesi i Koln duhet të koordinohet për një roveshjatë. Gjuajtja është e përkyer dhe përfundon në këndin e poshtëm nga e majta e Ettori, i cili mbetet i ngurrosur. Është 3-3 i Gjermanisë vetëm pas 2 minutash nga fillimi i kohës së dytë shtesë. Platini ulëret, e ka me arbitrin që nuk ka fishkëllyer dy ndërhyrje të ashpra, por sidomos do t'u ankohet shokëve të tij. Po e kupton se ndeshja po i shpëton nga duart, pasi kishte besuar se po e mbante fuqimisht në duar. Gjermania sulmon akoma. Për të shmangur një goditje nga këndi, Amoros kapërcen një tabelë reklame Iveco, por rrëshqet dhe përfundon mbi një fotograf. Rummenigge është i papërmbajtshëm, ndryshon hap. Franca vuan akoma. Trésor, siç bën me dije Larque, arrin ta mbajë mirë mbrojtjen, megjithatë problemi i markimeve nuk është zgjidhur akoma. Lojtarët janë shumë të lodhur dhe ndeshja i afrohet fundit pa aksione veçanërisht të rrezikshme, përjashto ndonjë rrëmujë në zonën franceze, dhe për herë të parë në historinë e Kupës së Botës një ndeshje vendoset me gjuajtjen e njëmbëdhjetë metërshave.

Përgatiti: ARMIN TIRANA

Enigma e dyfishtë e vrasësit të anonimeve, mes tyre dhe një shqiptare

Një shkrimtar, një mister - Donato Bilancia

Kur më kërkojnë të shkruaj një roman të verdhë (kam shkruar vetëm një të tillë dhe sui generis, Gialloparma) nuk mendoj për një vrasje specifike, për një vrasës specifik të regjistruar në kronikën e zezë, mbi të cilën të zhvillohet një hetim objektiv. Për një konjukturë që nuk është paradoks, por për një interpretim alegorik të realitetit. Një njeriu që ka shkruar një roman të verdhë nëpërmjet vetvetes, sikur trupi i tij, mendja e tij, të qenë një grumbull letrash mbi të cilat të shtrijë një histori kriminale me një kokë e një bisht, duke e humbur shumë shpesh fillin. Mendoj për Donato Bilancia. Shumë defekte autori, prej komediani të perversitetit: tepri kompleksesh, fantazie makabre, tejekzagjerimi i të keqes, kontradiktash në mënyrën e sjelljes.

Po, njeriu është pikërisht Donato Bilancia. E asimiloj aventurën e mallkuar të tij në një grumbull fletësh plot me të fshira, shënime anash, shprehjesh të shkruara me bojë të kuqe si gjaku, si zemërimet e një autori që nuk ia del dot me skemën e tij. Të dhëna faktike: Bilancia mbetet vrasësi më i famshëm i Italisë. Askush nuk ka vrarë si ai. Arsyet? Një lukuni motivesh, pa qenë asnjëri prej tyre në dukje të mbizotërojë. Avokatit Nino Marazzita i deklaron: "Unë i pari jam i interesuar të kuptoj. Kam nevojë të bëj një udhëtim brenda kokës time. Janë në gjendje t'i tregoj gjërat që kam kënë, delitet që kam kryer, por jo arsyet". Lidhja e vetme që lidh krimet e tij, shumë vetëve i është dukur pistoleta Smith Wesson 38 milimetra. Rekord tjetër i mallkuar: 13 burgime të përjetshme dhe nja njëzetë vjet më shumë për një tentativë vrasjeje dhe rrëmbim. Vittorino Andreoli, që ka kryer ekzaminimin psikiatrik të mbrojtjes dhe që ka kërkuar, pa e siguruar, paqëndrueshmërinë mendore, ka pranuar se është ndodhur përballë enigmës së personifikuar. Fjalët e Andreolit kthehen tronditshëm në mendje: krimet e Bilancia janë ngjarja më dramatike e skenarit të krimit në Italinë e 1900 dhe Bilancia, në llojin e tij, ka shkëlqyer, një lloj Leopardi i krimit që ka shkatërruar çdo teori kriminologjike.

Pa motiv

Askush përpara tij nuk kish vrarë në mënyrë frenetike as pa një motiv të dukshëm, as një avantazh ekonomik: Bilancia është një vrasës anonim që vret anonime dhe vret për të vrarë, kur ndjehet krejtësisht i vetmuar vendos që të anullohet, qëllon për dhunë vetëshkatërruese, një pulsion vdekjeje për ta thënë me fjalët e Freud. Bilancia vret, sepse është pothuajse i vdekur... Kështu nuk ekzistojnë shtytje urrejtjeje, obsesioni, erektomanie apo seksualiteti të katandisur në kalbësirë?

Duke qenë se zhduket paaftësia për të kuptuar dhe dashur, duke iu mohuar paqëndrueshmëria mendore, duhet të bindim se ai që e kemi quajtur "një shkrimtar i verdhë nëpërmjet vetvetes", megjithëse duke patur talentin "e një Leopardi të krimit", nuk është gjë tjetër përveçse një autor jo realist, një grafoman i çartur, që nuk ka asgjë për të thënë, për të propozuar, përveçse heshtjen e vdekjes së të tjerëve për t'u asimiluar në heshtjen e vdekshme që mban në trup. Por a nuk ka tashmë në këtë konstatim që duket nulifikues lidhur me "autorin" të paktën një fije të një tematike çdo gjë tjetër përveçse të mjerë të parëndësishme?

Kompleksi i Poliçinit

Në rrugëtimin, të themi, paradoksalisht "kreativ" të Bilancia, jo gjithçka është vetëm mizore, e vagullt. Ka spunto të denja për t'u nënvizuar, edhe pse të mbuluara, jo të evidentuara siç duhet nga "kritikët gjykues". Le të flasim për komplekset. Me këtë fjalë, Jung tregon një element të Uni-t, që ndahet nga vetëdija dhe që vazhdon në ndërgjegje të rregullojë qëndrimin e individit. Komplekset nga të cilat ka vuajtur Bilancia, shkencërisht kanë emra qesharakë. Mbi të gjitha, "kompleksi i Poliçinit". Bilancia gjen kurajon që ta manifestojë me dëshpërim kur psikiatri Andreoli e takon në burg. Vrasësi serial (përkufizim jo i përshtatshëm, për sa delitet seriale ndjekin njëri-tjetrin në përgjithësi me intervale më të gjatë) nuk ka më nevojë të shtiret dhe nuk shtiret.

Ka diçka që do ta tregojë menjëherë. Këmbëngul. "Shiko!". Është pjesa e poshtme e trupit të tij, nga mesi e poshtë, që e konsideron atrofike. Një skenë e llahtarshme. Ajo "Shiko!". Lutja përmban torturën e një jete. Një kompleks me emër qesharak, i ndodhur në mënyrë latente të përrallën e Poliçinit. Le të kthehemi prapa në kohë. Kur gjatë verës Bilancia kthehej tek prindërit në Jug, i ati i tregonte trupin e tij tri kushërirave ("Mumjet!" i quan autori) për t'u ekspozuar defektin e tij. Në librin e verdhë, në prizëm personal lexohet: "Do të doja të zhdukesha, përpëlitesha në vetvete, lutesha në gjunjë që ta linte, isha i vdekur nga turpi". E tallin edhe shokët. Në shtëpinë e korrektimit konfronton gjenitalet e tij me ato të bashkëkohësve.

Bilancia do të jetë gjithmonë i aftë për prova të ngjashme vetëlëndimi, të kushtëzuara nga dëshpërimi, të konsumuara me një arrogancë që është si një brisk i ngulur. Pastaj, në librin e verdhë të shkruar nëpërmjet vetvetes, autori nuk këmbëngul në mënyrë më dramatike lidhur me defektin e tij. Në raste të ndryshme, në dukje i nënshtruar, e kujton me një melankoli të thellë mishtore. Në fakt futet një kompleks tjetër me emër qesharak: "kompleksi i Siranos". Domethënë, qëllimi për t'i kënaqur me rrugë transversale dëshirat e veta. Me lojën e bixhozit: në mënyrë të veçantë me lojën e zarave, një sfidë me fat të pakëndshëm. Bilancia rrëfehet si lojtar: "Luaja, humbja, fitoja shuma të mëdha, edhe të bëheshe një hajdut ndërkombëtar ishte lojë. Kisha përreth gra për kopertinë, aventuriere". Por këto gra zhduken pas raportit të parë zhgënjyes dhe me llogari milionëshe të paguara. "Momentet e vetme në të cilat ndjehesha i gjallë, qenë në kazinò. Tavolinat e zarave ma hiqnin trurin, ishte mënyra e vetme për të shpëtuar nga bota. Më mirë loja sesa gratë". Edhe në raportet me policinë nënvizohet: "Kishte frikë se mos gratë e vinin në lojë për shkak të epshit të pakët". Por trajektorja torturuese e këtyre komplekseve, e këtyre transferimeve në dimensione të tjera të aventurës në të cilat shqisat viheshin në lojë, është me vend të thuhet, mjaftojnë për ta justifikuar lindjen e vrasësit të prostitutave, të vrasësit të grave nëpër trena.

Në librin e verdhë nëpërmjet vetvetes, autori lë shumë faqe të bardha. Deri në marsin e vitit 1998, kur fillon edhe pranvera e gjakut, kasaphana. Në muajt e mëparshëm sinjalizohen sjellje përbuzëse dhe përçmimi ndaj prostitutave. Bilancia i sjell në tavolinat e lojës për t'i fyer, keqtrajtuar, duke u justifikuar: "Tashmë për jetën nuk e çaj kokën aspak. Edhe për veten time nuk e çaj më kokën". Shton me hidhërim: "Gratë janë të gjitha putana". Natën e 9 marsit, në Cogoleto, pas një raporti me prostitutën shqiptare Stela Truja, Bilancia e vret ("I kam thënë që të zbriste nga makina e të shikonte detin. Kishte hënë, ia kam mbuluar kokën me çarçaf"). Është radha e ukrainases Ljudmila Zuskova, më 18 mars, në Pietra Ligure. Akoma një krim, gjithmonë në Cogoleto, më 29 mars i takon një vajze nigeriane: Tessy Adodo. Pastaj në Pietra Ligure një prostitute sllave, Kristina Walla. Masakra vazhdom. Dora-dorës, vrasësi serial zgjedh prostituta me shtetësi të ndryshme, pothuajse sikur donte të përgjakte të gjithë botën që vë në shitje trupat, duke degraduar dinjitetin femëror deri në shkallën më të fundit.

Në një moment të caktuar, autori fut një element të ri në librin e verdhë: një çelës universal, me profil katërkëndor, në gjendje të hapë banjot e trenave. Është një kthesë simbolike dhe do ta kuptojmë përse. Më 12 prill, Bilancia hipën në trenin e shpejtë për Venezia. Në klasin e parë ngjitet Elisabetta Zoppetti, infermiere, e vetme. Kur shkon në banjë, vrasësi serial e ndjek. Hap derën, ajo fillon të ulërijë, ai ia mbulon fytyrën me xhaketë, e qëllon. Gjashtë ditë më vonë, Bilancia merr trenin në Sanremo, vret me të njëjtin modalitet Maria Angela Rubino dhe zbret me tempizëm të shkëlqyer në Bordighera. Dy delite të vetme në vagonët hekurudhorë do të mjaftojnë për të ngjitur mbi Bilancia vulën e "vrasësit të trenave". Në Novi Ligure, nata do t'i jetë fatale. Vrasësi serial merr në makinë transeksualin venezuelian Julio Castro, 23-vjeçar, të quajtur Lorena. Midis të dyve shpërthen një grindje. Bilancia pretendon një raport pa prezervativ, por transeksuali e kundërshton, ai nxjerr nga xhepi pistoletën Smith Wesson, "vajza" reagon me të gjitha forcat e saj, ulëret, vrapojnë dy roje nate. Bilancia u qëllon të dyve, pasi ka goditur Lorena në bark. Preokupohet për t'u dhënë goditjen fatale rojeve të natës, të sigurohet për vdekjen e tyre. Kthehet nga trupi i "vajzës" për goditjen e fundit, por ka një klik në pistoletën bosh. Do të jetë Lorena ajo që e mbërthen Bilancian, i cili largohet prej saj me një ngritje shpatullash, duke e menduar kufomë. Më pas, për këtë episod vrasësi serial jep versione kontradiktore: "Një gabim? Një mendjelehtësi? Nëqoftëse do të kisha dashur, po të kisha qenë i vëmendshëm si gjithmonë, nuk do të më kishin kapur asnjëherë. Do të më kish mjaftuar mbulimi i fytyrës, gjë që nuk e kam bërë kurrë". Është pika ekstreme. Me kalimin e çdo limiti, protagonisti i romanit të verdhë që rrjedh gjak të tepruar në faqe, vrasësin e deformon në bishë. Imagjinoj "autorin" e librit të verdhë tek hedh stilografin pas tërbimit të hapave të shkruar me një pasion mizor, një shfryrje demoniake që i ka djegur trurin. E ndërpret për të rifituar një minimum qartësie, për t'iu larguar abstraksionit të çmendurisë, nonsensit të skemës. Kërkon kështu një lidhje, një ndjenjë që në mos t'ia justifikojë, t'ia bëjë më pak arbitrare hedhjen në faqe. Mendja e tij e trazuar nuk i ofron spunto. Por pastaj ja, si një erë e largët, pothuajse një muzikë torturuese bën rrugë tek ai. Në sytë e tij një plan i përmbajtur, për të cilin nuk do të konsiderohej më i aftë. Rishikon një mbrëmje të së kaluarës, e cila i bëhet e ardhshme. Mbrëmja e 18 marsit 1987. Bilancia është me vëllain Michele. Kalojnë kitarën, i bien. Një qetësi e thellë përfundon për t'i lidhur. Për të dëgjuar tingujt e kitarës, për t'i dhënë frymëmarrje qetësisë së dy burrave, nga njëra anë është një fëmijë 4vjeçar, djali i Michele, që në ato momente nuk mendon për asgjë të papëlqyeshme, për bashkëshorten që e ka lënë, ndoshta duke preferuar një tjetër, as për rrezikun që pas ndarjes gjykata mund t'ia besojë fëmijën të ëmës. Ja, Bilancia është i lumtur pikërisht pse shikon të vëllanë të qeshë e të gëzohet së bashku me djalin e vogël...

Vetëvrasja

E rishikon të gjithë këtë shkrimtari i librit të verdhë, por, menjëherë, një darë në fyt. Rishikon edhe skenën e disa ditëve më pas. Një tren i ndaluar, udhëtarët e shtangur që fiksojnë një pikë nën tren, midis rrotave të ndotura nga gjaku, ku ka një fagot të përbërë nga dy trupa të pajetë, të përqafuar me të gjithë forcën e një shpirti të përbashkët, të një gjaku të përbashkët që i kish bërë të gjallë... është ai, Michele, që është hedhur në rrotat e trenit pasi ka mësuar se gjykata ka vendosur t'i besojë djalin të ëmës. Michele është hedhur në rrotat e trenit duke shtrënguar midis krahëve djalin e vogël. Do t'i takojë Bilancia të njohë trupat e shqyer... "Autori" zë kokën me duar, pyet nëse ajo skenë që i ka hyrë në çdo fibër, që e ka shtyrë të esklamojë mbi masën e përgjakur njerëzore "për faj të një putane", mund të shërbejë si detonator për faqet kriminale të shkruara me bojën e djallit, për melankolinë e zjarrtë që për shkak të një keqformimi fizik, ka provuar gjithmonë ndaj seksit femëror. Një vetmi kaq e pashërueshme që pengon gëzimet e dashurisë deri më mundësinë për të qenë i tallur, është pothuajse një delikt dhe e ka kryer natyra... Bilancia mendon për të atin, për të ëmën, e kupton sesa dënim i padrejtë ka peshuar në gjakun e tyre dhe në gjakun e fëmijëve, gjak, gjak... Ka një lutje dashurie për babain e për nënën dhe do ta përsërisë në momentin e arrestimit. Bëhet fjalë tani për të vënë titullin, emrin e autorit, e protagonistit në kapak.

Bilancia deklaron: "Brenda meje ndodhen dy personazhe: Bilancia 1 dhe Bilancia 2. Edhe pse vetëm pjesërisht, B1 ka arritur ta kontrollojë B2 deri ditën e delitit tim të parë. Pastaj nuk ka qenë më e mundur. Kur B2 kryente një vrasje, B1 asistonte në mënyrë pasive dhe, kur më kanë arrestuar, B1 ka zbritur nga retë". Kush e dëgjon mendon se vrasësi seria kërkon pretekste me dinakërinë e zakonshme. Duhet kthyer sërish prapa në kohë për të gjetur ndonjë bazë për këtë deklaratë. Në moshën 15-vjeçare, për të ndaluar shokët e klasës që të vazhdojnë ta përqeshin për emrin e tij, Bilancia vendos që ta ndryshojë atë: jo më Donato, por Walter (ndjehet i nderuar edhe kur në burg, në Marassi, që e thirrnin Gaber, për shkak të hundës së madhe dhe të flokëve të gjata si këngëtari i famshëm). Donato jo, i padurueshëm, i asgjësuar. Por kush është B1 dhe kush B2? B1 është Walter, B2 është Donato. Walter është i poshtëruari që ndërtohet nëpërmjet dorëzimit të tij, është njeriu i pajtimit të shtrënguar me botën, që luan rolin e të ndrojturit, e simpatikut, të mikut edhe të lezetshëm. Donato është rrënja e sëmurë, hajduti, vjedhësi i shtëpive, hakmarrësi me pistoletë, për gabime të pësuara nga kush i hiqej si mik, lojtari midis çmendurisë dhe bixhozit në sallat gjenoveze të kumarit, vrasësi i çartur. Walter është ai që pranon dhe merr në burg një ndihmë prej 528 eurosh në muaj nga Instituti për Sigurimin e Dëmtimeve në Punë (e fut në xhep nga viti 1973, për shkak të një incidenti të shëmtuar me makinë). Ndërsa është Donato ai që në gushtin e vitit 1998 vendos t'i shkruajë Atit të Shenjtë, Papës Gjon Pali i II-të, duke komentuar: "Edhe sikur të mos më përgjigjeshit, vetëm ideja që ju kam shkruar më jep paqe".

Alberto Bevilacqua është një prej shkrimtarëve më të njohur italianë.

Përgatiti:ARMIN TIRANA

Vatikani komenton për jashtëtokësorët

"Mund të ketë qenie të tjera të krijuara nga Zoti". Teologu astronom Funes: edhe ata mund të gëzojnë mëshirën e Zotit

QYTETI I VATIKANIT - "Është e mundur të besosh në Zot dhe tek jashtëtokësorët njëkohësisht. Mund të pranohet ekzistenca e qenieve të tjera, edhe më tepër të zhvilluara në krahasim me ne, por pa vënë në diskutim besimin mbi krijimin e qenieve, mbi mishërimin e shpirtit dhe mbi jetën e përtejme". Këtë e afirmon shefi i astronomëve të Vatikanit, jezuiti argjentinas Jose Gabriele Funes, 45 vjeç, i diplomuar në teologji dhe astrofizikë. Nuk ka arsye për të besuar se ndonjë gazetarë e ka shtyrë të thotë këto fjalë, sepse intervista është e Osservatore Romano dhe për më tepër nuk është hera e parë që Funes guxon të bëjë afrimime të tilla. "Ashtu siç ekziston një shumëllojshmëri krijesash në tokë, - vazhdon ati Funes - mund të ketë edhe qenie të tjera dhe shumë inteligjente të krijuara nga Zoti. Kjo nuk bie në kundërshtim me fenë tonë, sepse nuk mund të vëmë limite në lirinë krijuese të Zotit". Kundërshtim marramendës: Po nga kush janë shlyer këta alienë? Përgjigje e ftohtë nga astrofizikanti teolog: "Nuk është e thënë që ata mund të kenë nevojë për shlyerje. Mund të kenë ngelur në paqe totale me krijuesin e tyre".

Po sikur këta jashtëtokësorë të jenë mëkatarë? Rrini të qetë: "Edhe ata, në një lloj mënyre, do të kenë mundësinë të gëzojnë mëshirën e Zotit, ashtu siç ndodh me ne njerëzit". Sipas Funes, mund të kesh besim tek "Zoti krijues" dhe mund të pranosh hipotezën e Big Bangut, e cila është "shpjegimi më i mirë i origjinës së universit që kemi deri tani" dhe "nuk bie në kundërshtim me fenë, përkundrazi, është mjaft e arsyeshme". Në këtë mënyrë, ai kombinon Biblën me teleskopin: "Unë si astronom vazhdoj të mendoj se Zoti është krijuesi i universit dhe se ne nuk jemi produkt i rastësisë, por jemi bijtë e një ati të mirë. Bibla në mënyrë thelbësore nuk është një libër shkencor, d.m.th nuk mund t'i kërkosh asaj një përgjigje shkencore". Nuk është hera e parë - kuptohet - që një njeri i Kishës ndërmerr aventura të tilla në këtë terren. Edhe paraardhësi jezuit i Funes në Kishë, George Coyne, e ka përkufizuar si "guximtare dhe kryeneçe" në shumë raste "idenë që nuk mund të ekzistojnë qenie të tjera të gjalla, përveç atyre që jetojnë në Tokë". Kryesia katolike nuk po mban asnjë pozicion përsa i përket kësaj fushe të rrezikshme. Fillimi i një depati të tillë midis teologëve ka qenë në vitet pesëqind, kur flitej shumë mbi UFO-t dhe ëndërrohej një kontakt i afërt me qenie të tjera inteligjente.

Ati dominikan Raimondo Spiazzi dhe ati françeskan Gino Cancetti kanë shprehur më parë ide të ngjashme me ato të atit Funes. Flitet madje që edhe At Pio, shenjtor i madh, por jo teolog dhe as astrofizikan, ka qenë mbështetës i kësaj fushe. Dikujt që kishte kundërshtim mbi këtë ide dikur i është përgjigjur: "Mendon se plotfuqia e Zotit është limituar në planetin e vogël të Tokës?".

Përgatiti: KLARITA BAJRAKTARI

Ujë në Mars

Njolla të bardha të gjetura në sipërfaqen e Marsit. Shkencëtarët thonë se ka akull

Tashmë, shkencëtarët janë mund të arrijnë t'i përgjigjen pyetjes që nuk kanë guxuar kurrë ta bëjnë: A ka shkrirë ndonjëherë akulli në Mars duke e kthyer atë në një vend të banueshëm?

Në një fotografi të publikuar ditët e fundit të një sipërfaqeje toke të gërmuar nga "Phoenix Mars Lander" në koren e tokës së Marsit kanë dalë në sipërfaqe disa njolla të bardha. Deri tani, shkencëtarët nuk ishin të sigurt nëse materiali i bardhë i zbuluar ishte akull apo donjë lloj kripe.

Kur akulli i ekspozohet ajrit mund të shndërrohet në avull, një proces i njohur si sublimim. Kripa, në anën tjetër, nuk mund të kryejë këtë proces zhdukjeje.

"Duhet të jetë patjetër akull", thotë Dr. Peter H. Smith i Universitetit të Arizonës, investigatori kryesor i misionit. "E gjithë skuadra e kërkimit këtë mendim ka. Ne të gjithë mendojmë se kjo është një provë që ato njolla të vogla janë material i akullt."

Sipërfaqja e akullit në Mars nuk është një zbulim i ri. Shkencëtarët e kanë ditur gjithmonë që pjesa e sipërme e Marsit në polin verior është e përbërë prej akulli. Në vitin 2002, matjet e marra nga fluturimi orbital i anijes kozmike "Mars Odyssey" gjetën prova të një sasie të gjerë akulli jo shumë larg sipërfaqes.

Për t'i dhënë më tepër dritë zbulimeve të para, misioni Phoenix ishte ideuar për të zbritur në arktikun verior dhe të gërmonin sipërfaqen deri sa të gjendet shtresa e akullit që mendohet të jetë pak metra poshtë sipërfaqes. Megjithatë, të shikoje akullin konkretisht ishte "jashtëzakonisht emocionuese", thotë Dr. Smith. Frika më e madhe gjatë misionit ishte të gërmonim e të gërmonim dhe në fund të mos të gjenim asgjë".

Uji i lëngshëm i transformon mineralet, kështu që papastërtitë e akullit mund të tregojnë shumë gjëra rreth historikut klimatik të planetit. Përderisa Marsi është tepër i ftohtë për ujë të lëngshëm, në të kaluarën nëse skajet e tij kanë qenë më pak të ftohta, zonat polare mund të jenë ngrohur mbi 0oC gjatë verës.

Uji i lëngshëm është përbërësi esencial i jetës dhe kjo zonë mund të ketë qenë të paktën për një periudhë të shkurtër një mjedis i banueshëm në të shkuarën gjeologjike të planetit të Marsit 10 milion vite më parë. Një nga eksperimentet e Phoenix-it konsiston në disa furra shumë të vogla që ngrohin kampionet e marrë nga Marsi dhe analizojnë avullin që lëshojnë.

Gjatë gërmimeve në një zonë tjetër, lopata në fund të krahut të robotit Phoenix ka ndeshur me një sipërfaqe të fortë - mundësisht një shtresë akulli - e cila nuk është thyer edhe pas tre përpjekjesh. Shtresa e fortë është në të njëjtën thellësi me materialin e bardhë në zonën e parë.

Krahu i robotit ka një gërmuese, nëse është e nevojshme edhe një trapan të vogël për të thyer materialet e forta, për t'i analizuar më pas në njërën nga furrat, të cilat përcaktojnë përbërjen kimike të materialit.

Dita e zbulimeve të jashtëzakonshme pasohet nga një ditë tjetër në të cilën nuk u performua asnjë punë shkencore, pasi pati një problem në programin e compjuterit të Phoenix-it.

Ditën tjetër, memoria e kompjuterit të anijes kozmike u mbush me mijëra kopje të të dhënave të cilat nuk e lejuan ruajtjen e të dhënave shkencore si fotografitë gjatë natës, në këtë mënyrë fotografitë humbën. Inxhinierët e kaluan të gjithë ditën duke u munduar të gjenin defektin, por ishte e pamundur në kushtet e tyre.

Alarm, ilaçe të falsifikuara

Fenomeni ka të bëjë më tepër me "pilulat e dashurisë", por nuk përjashtohen edhe ato që duhet të të "shpëtojnë jetën"

ROMË - Europa e vënë në rrezik nga pilula, shurupe dhe ampula të alternuara. "Ajo e ilaçeve të falsifikuara është një kërcënim i madh për shëndetin e qytetarëve, madje një krim vdekjeprurës, kundër të cilit i gjithë kontinenti duhet të ndërmarrë masa të rrepta". Këtë e ka nënvijëzuar presidenti i Federatës Europiane e Shoqërive dhe Industrisë Farmaceutike (Efpia), Arthur Higgins në Konferencën vjetore të Federatës e mbajtur në Paris pak ditë më parë.

KATËR MILIARD FALSO - Numrat nuk të lënë asnjë dyshim: në total më tepër se katër miliard tabletash dhe ilaçesh falso janë sekuestruar në Europë gjatë vitit 2007. Dhe nëse interneti konsiderohej si burimi kryesor i pilulave të falsifikuara, tashmë ato kanë dalë edhe në tregun tradicional. Sipas të dhënave të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, më i përhapur në Paris, biznesi i ilaçeve falso ka rreth 45 miliard euro në vit në nivel botëror, dhe përfaqëson një pjesë të barabartë me 10% të tregut farmaceutik botëror.

RREZIQET PËR KONSUMATORËT - Rreziku për konsumatorët që ndeshen me ilaçe falso është mjaft i konsiderueshëm, nënvizojnë ekspertët. Ndër tabletat e falsifikuara janë zbuluar, në fakt, ilaçe që përmbajnë substanca toksike ose pa princip aktiv, ose më keq akoma me një sasi të gabuar të principit aktiv. Në synymin e falsifikuesve janë edhe ilaçet që shpëtojnë jetën, ndër të cilat ilaçe për të trajtuar tumore dhe sëmundjet e zemrës, probleme psikiatrike dhe infeksione. Propozimet në nivel europian për një legjislaturë më të ashpër në këtë fushë priten deri nga fundi i vitit, bashkë me paketat e reja farmaceutike, sipas specialistëve të mbledhur në Paris nuk është rasti për të humbur kohë. Duhen marrë masa të menjëhershme për të luftuar këtë fenomen alarmant, që nuk jep shenja dorëzimi dhe lufton shëndetin dhe sigurinë e qytetarëve europianë.

"PILULAT E DASHURISË" - Një rrezik i shumë i lartë është edhe tek ilaçet kundër disfunksionimit seksual. Ajo që e ka denoncuar ka qenë Shoqëria Italiane e Andrologjisë (Sia) "Në vendin tonë të gjitha ilaçet që shërbejnë për të rritur funksionimin seksual janë të shitur me raport mjekësor dhe normalisht meren në farmaci të kontrolluara - nënvizon Vincenzo Gentile, president i Sia-s - megjithatë është një eksperiencë e zakonshme bombardimi ditor me e-mail-e që të ofrojnë në internet mundësinë për t'i blerë këto produkte jashtë shtetit, duke i tejkaluar të gjitha normativat në Itali". "Ky modalitet blerjeje nuk i lejon pacientit një verifikim mbi prejardhjen dhe efektet e produktit që do t'i dërgohet. Shoqëria italiane e Andrologjisë i fton të gjithë që të mos t'i anashkalojnë përshkrimet mjekësore dhe t'i drejtohen një specialisti për të marrë këshillat e duhura dhe për të vlerësuar se kush mund të jetë terapia më e përshtatshme, n.q.s do të jetë me të vërtetë e nevojshme". "Për më tepër, për të marrë këto lloj mjekimesh dhe terapish, nevojitet një verifikim preciz i gjendjes aktuale shëndetësore të pacientit - thekson Gentile - vetëm një mjek është në gjendje të parandalojë ndërlikime të lidhura me përdorimin e këtyre ilaçeve dhe të evidentojë qartë se ku është problemi. Një vizitë vjetore tek andrologu - përmbyll eksperti - të ndihmon të bësh parandalime dhe për më tepër të kesh gjatë gjithë kohës nën kontroll shëndetin vetjak seksual, që është një anë shumë e rëndësishme e gjendjes së përgjithshme shëndetësore".

KRIMI I ORGANIZUAR - Trafiku, tregojnë presidenti dhe zv. presidenti i Efpia, Arthur Higgings dhe Jean Fransois De Hecq, është i administruar nga organizata kriminale të mirëfillta, të mirëstrukturuara dhe jo të improvizuara. Shpesh biznesi i falsifikimeve, deklaron Efpia, është i administruar nga të njëjtat organizata kriminale që meren edhe me trafikun e drogës. Një e dhënë tjetër që merakos Efpia-n është që fenomeni i falsifikimeve është ndeshur edhe në produktet e shpërndarë nëpërmjet burimeve zyrtare dhe të certifikuara siç janë farmacitë. Raste të shumta për shembull janë regjistruar në Britaninë e madhe, por edhe vendet e tjera europiane nuk janë të pakta.

Përgatiti: KLARITA BAJRAKTARI

Modelja e njohur: "Leja e parë e qëndrimit skadonte pak para përfundimit të emisionit "Kthehem të Shtunën". Kam qëndruar gjysmë viti pa dokumenta"

Rrëfehet Seredova: Gjashtë muajt e mi si klandestine

"E shoqja" e portierit juventin të kombëtares, Gigi Buffon, (ta quash e fejuara është pak përderisa kanë një fëmijë bashkë) mban të fshehur në çantën e saj një fasho të kapitenit. Dhe si kapitene, kur flet për futbollin mundohet të jetë sa më diplomatike. Për shembull: pyetjes se kush të pëlqen më shumë ndërmjet Zdenek Zeman dhe Luciano Moggi, ajo përgjigjet: "Zeman". Por thotë që e zgjedh për shpirt patriotik, pasi e di që Zeman në shtëpinë juventine nuk është shumë i pëlqyer. Gjatë intervistës në hollin e hotelit shfaqen edhe gratë e tjera: ajo e Gattusos, Monica, me vajzën përdore. Ajo e Materazzit, Daniela, me më shumë tatuazhe se i shoqi... dhe ajo e Borriello, Belen, jug amerikane.

- Cilat janë detyrat e një gruaje të një futbollisti të madh të kombëtares?

Po tallesh? Asnjë detyrë.

- Si menaxhohet humori i një superportieri në momente stresi?

Duke mos i shtuar probleme problemeve.

- Praktikisht?

Para dhe pas disa ndeshjeve specifike, edhe n.q.s kam ndonjë problem mundohem ta evitoj dhe të mos ia tregoj. Dhe në fakt ka ca kohë që evitoj të flas për futboll.

- Përse?

Kur flas për futboll, direkt mendohet se jam interpretuesja e mendimeve të Buffonit, në fakt...

- Kishe thënë: "Kurrë me një futbollist"

Është e vërtetë.

- Nuk të pëlqente ambienti apo çfarë?

Më dukej një klishe shumë e përhapur: modelja/showgirl dhe futbollist.

- Sapo ka dalë në treg një libër francez "Sexus Footballisticus": flitet për një botë futbolli i tëri i mbushur me seks dhe drogë.

Nuk mendoj se bota e futbollit është shumë e ndryshme nga ajo e avokatëve, doktorëve...

- Meqë ra fjala për klishe: pasi u bëre velinë, bëre një kalendar?

Për para dhe për t'u njohur më tepër.

- Koleget e tua zakonisht thonë se janë foto artistike.

Gënjeshtra. Nëse dua një foto timen artistike e var në murin e shtëpisë, apo jo? Dhe faktikisht, jam një nga të pakët persona që njoh që duken më mirë të zhveshur se sa të veshur".

- Varet se sa njerëz të zhveshur ke parë?

Kam parë shumë. Shumica e zonjushave që duken si femra perfekte, kur i shikon më vonë për së gjalli janë të shkurtra dhe të varura.

- Ke folur ndonjëherë me Gigin për fotot e tua nudo?

Sigurisht

- Dhe....

Po të them vetëm që njëri nga magazinierët e Juventusit që i kishte parë dhe i kishte varur në murin e tualetit, i ka hequr menjëherë.

- Për respekt ndaj portierit të madh?

Pikërisht. Jam 30 vjeç, me një fëmijë, Louis Thomas. As unë vetë nuk shkoj më në diskotekë për të kaluar mbrëmje të çmendura.

- Po studion aktrim?

Ahahahah! Pse, jam aktore?

- Shfaqesh nëpër filma?

Po, por luaj rolin tim pak a shumë. Nuk synoj t'i vjedh rolet Laura Morantes. Do të më pëlqente më tepër të vazhdoja të bëja modelen, sidomos në Pragë. Në Itali herën e parë kam ardhur si modele. Më pas bëra audicionin me Giorgio Panariello...

- Na e thuaj?

Ishim në Romë. Ai më pyeste. "Di të kërcesh?" Unë iu përgjigja: "Jo". "Di të këndosh?". Unë: "Jo"

- Bravo. Përse të zgjodhi?

Mbase ngaqë qeshja gjatë gjithë kohës.

- Ekspresi ta dedikoi ty dhe Panariellos kopertinën në tv "injorant".

Isha shumë e lumtur. Mendoja: Sa mirë, që tani në kopertinë. Nuk ia kisha fare idenë. Giorgio më mori veç dhe më tha: Alena, së shpejti do ta njohesh mirë italishten dhe do të kuptosh që nuk është një rast për tu gëzuar.

- Zbarkimi në Itali?

I ndërlikuar.

- I komplikuar? Për një modele/prezantuese?

Lejen e parë të qëndrimit ma bënë që të më skadonte pak para përfundimit të emisionit "Kthehem të Shtunën". E gjeta veten në natën e Krishtlindjeve në komisariat me nje certifikatë mjekësore.

- Një certifikatë mjekësore?

Në këtë mënyrë procedohej nëse do të ktheheshe në atdhe dhe të vije përsëri: me lejen e qëndrimit të skaduar, duhet të filloje një kurë mjekësore, dhe për ta vazhduar duhet të të rikthenin patjetër.

- Një lëvizje e zgjuar. E mbarove kurën?

Po për gjashtë muaj kam qënë pa dokumenta.

- Klandestine?

Ishte pak absurde. Sepse puna ime ishte publike, por në rrugë kur shikoja ndonjë polic kisha frikë se mos më ndalonte. Më vinte të qaja.

- Në fund si e zgjidhe?

Po të ta them do tmë arrestojne.

- Nuk besoj.

Për ca kohë e kam shtyrë me një leje si bashkëpunëtore shtëpiake që më dhanë në komisariat.

- Po tallesh?

Jo. Me pasaportën çeke vazhdoj akoma të kem probleme. Nëpër aeroporte, ndërkohë që Gigi kalon gjithandej mua më nxjerrin probleme absurde. Në Amerikë njëherë mendova se donin madje edhe të më dezinfektonin.

- Në fakt çfarë ndodhi?

Më kishin sprucuar një lëng për të evidentuar eksplozivët. Në Antigua, vitin e kaluar, donin të më rikthenin në Pragë pas 15 orësh fluturimi, sepse drejtuesi i aeroportit nuk e dinte që tashmë Republika Çeke bën pjesë në Unionin Europian.

- E di që tani në Europë duan të vendosin rënduesin e klandestinitetit?

Po. N.q.s është e vërtetë ajo çka thuhet në lajme që pjesa më e madhe e krimeve kryhen nga ekstrakomunitarët, është pak a shumë e drejtë. Megjithatë mendoj se njerëzit të cilët vijnë në Itali për të punuar dhe rrezikojnë jetën nëpër gomone për t'i shpëtuar mjerimit, duhet të strehoen.

- Nëse do të mund të votoje në Itali kë do të votoje?

Më pëlqen Fini. Nuk jam dakord me çdo gjë që thotë, por me atë që kuptoj më mirë po. Që kur kam filluar të mësoj italishten duke parë "Porta a porta.

- E ke takuar ndonjëherë?

Po. Kemi qenë të dy të ftuarit e Vespa. Në atë rast tha që ishte në favor të votës së emigrantëve. Kjo është një gjë e shenjtë dhe e drejtë.

- Përse?

Unë paguaj taksat këtu, pse nuk duhet të votoj?

- I paguan të gjitha taksat? Nga të dhënat e publikuara, në vitin 2005 rezultoje sikur nuk kishe asnjë të ardhur.

I paguaj me të vërtetë, që nga viti 2006, që kur kam marrë nënshtetësinë. Më parë i paguaja në Republikën Çeke"

- Ëhë. Fëmijëria jote në Pragë?

Kur kam qenë e re kam qenë një komuniste e entuziazmuar.

- E entuziazmuar?

Nuk isha shumë në dijeni. Në vitin 1989, kur u rrëzua Muri, isha 11 vjeç. Im atë mundohej të m'i bënte gjërat që po ndodhnin sa më të gëzueshme: ushtarët nëpër rrugë, uniformat, burokracinë që funksiononte vetëm kur e ushqeje me dhurata... Duke punuar si kamarier, babai mundohej të fitonte disa para dhe më blinte vezët kinder. Por faktikisht... çdo gjë ishte bardhë e zi.

- Si ke filluar të bëhesh modele?

Një shoqe më coi të bëja një audicion, rastësisht.

- Gjithmonë kështu ndodh. Duhet të shkruhet një libër mbi miqtë që i çojnë personat rastësisht nëpër audicione dhe më pas ata bëhen të famshëm.

Në moshën 14-vjeçare kam filluar të bëj xhiron e Europës. Nga Praga niseshin për në Gjermani furgona me modele. Të gjitha së bashku kushtonim sa një modele e vetme perëndimore.

- Është e vërtetë që kur linde ti tët eti gati sa nuk i ra të fikët?

Po. Përveç faktit që Seredova do të thotë "e shëmtuar", kur kam lindur kam qenë shumë e thatë, me lëkurë të ashpër.

- Si ka mundësi?

Sepse në placentën e mamasë time kishte munguar lëngu amniotik. Më pas më kanë trajtuar me vajra për disa muaj rresht derisa ndryshova lëkurë.

- Është e vërtetë që kur ishe e vogël jetoje afër një kampi endacakësh?

Jo. Në Pragë nuk kishte kampe. Por kishte disa pallate që u jepeshin romëve. Kisha shumë të tillë në klasë, në shkollë.

- Në Itali ka nga ata që i konsiderojnë romët njerëz shumë të këqij?

E pranoj që kur më kalojnë afër në rrugë e shtrëngoj fort çantën. Por megjithatë duhet të jemi sa më elastik. Ata kanë një mënyrë të tyre të menduarit dhe të jetuarit me të cilën duhet të krahasohëmi. Mendo që në pallatet ku jetonin në Pragë, çmontonin parketin për të ndezur zjarrin. Kur më ka thirrur Panariello, unë po punoja si vullnetare në një kamping jetimësh ciganë.

- Pas Panariellos ke hyrë në botën e televizionit. Të kanë kapur paparacët?

Patjetër.

- Ke organizuar ndonjëherë shërbime fotografike kur ke qenë me pushime për të dalë në revista?

Jo. Por një ish-i dashuri im e ka bërë dhe unë rashë brenda. Më çoi në plazh me fotografin nga mbrapa pa më thënë gjë.

- Ke pasur ndonjëherë të bësh me Lele Mora?

Po. Isha siç thonin në grupin e tij. Por, për fat të mirë, asnjë gjyqtar nuk më ka thirrur ndonjëherë.

- Ke ndonjë ide pse?

Sepse nuk kam bërë kurrë disa gjëra. Leles ia kam bërë gjithnjë gjërat shumë të qarta: për shembull, pranoja mbrëmjet në diskotekë, por jo festat e ditëlindjeve.

- D.m.th?

Nuk kam marrë kurrë pjesë në asnjë festë private. Nuk mund ta duroja idenë që të më konsideronin si një dhuratë.

- Emisioni që nuk do të bëje kurrë?

Reality Show, dhe emisione si Buona Domenica. Nuk më pëlqejnë ato vende në të cilët të thonë "zihu" dhe ti duhet të zihesh patjetër.

- Preferon të jesh e ftuar në emisionin e Serena Dandini ose Gigi Marzullo?

Dandini nuk e di çfarë emisioni bën. Tek Marzullo kam shkuar sapo kam ardhur në Itali.

- Si ka shkuar?

Nuk kuptoja asnjë nga pytjet që më bënte. Përgjigjesha rastësisht. Ai bën sikur unë thoja gjëra shumë interesante.

- Ke një grup shoqërie?

Kam një super shoqe/motër që quhet Ketty, disa shoqe nëpër Europë dhe pak shoqëri mashkullore.

- Ndonjë darkë me armikun?

Giampiero Galeazzi.

- Kush të ka bërë keq?

Gjatë një emisioni direkt sportiv, disa vite më parë, më ka trajtuar në një mënyrë shumë përcmuese. E ngatërroi emrin tim me qëllim, duke më thirrur Herzigova, dhe e tha drejt për së drejti që isha me vonesë. Unë... me vonesë?

- E pamundur?

E pamundur. Nëse ka ndonjë gjë e cila më ka mbetur nga komunizmi çek është pikërsht kontrolli absolut edhe mbi detajet e vogla të jetës time.

- Në kinema: Vanzina apo Benigni?

Vanzina.

- E thua këtë ngaqë pas pak kohësh del filmi juaj "Një verë në plazh"?

Jo e them sepse nuk më pëlqen Benigni.

- Në Itali kjo konsiderohet si një vepër arti?

Atëherë mos e shkruaj, sepse unë e konsideroj si pak vulgare.

- Kjo zakonisht thuhet për Vanzinat.

Atëherë le të themi që unë humorin e Benignit nuk e kuptoj shumë.

- Filmi i jetës?

Pretty woman.

- Kënga..?

"Sappi amore mio", e Biagio Antonaçit... është kënga ime dhe e Gigit.

- Ndonjë nofkë?

I thërrasim njëri-tjetrit Fufi.

- Po libri i preferuar?

Milan Kundera... ose një tjetër çek Vieweg.. më duket se njihet edhe këtu.

- Në Shtetet e Bashkuara: Obama apo McCain?

Obama, sepse është i zi. Sepse është i ri.

- Për kulturë të përgjithshme. Sa kushton një litër qumësht?

Rreth 2 euro.

- Një pako panolina?

I blejmë me tonelata. Nuk e di sa kushton vetëm një pako. Varet nga ofertat.

- Po kufijtë e Afganistanit?

Sa e tmerrshme.

- Artikulli i parë i Kushtetutës Italiane?

Nuk e di.

- E fundit. Gabimi më i madh që ke bërë në jetë?

Pendohem çdo ditë që nuk e kam bërë Universitetin. Doja të vazhdoja për ... si thuhet?

Pedagoge?

- Pedagogji. Disa gabime i bën akoma me italishten?

Sigurisht. Sidomos gërmat dyshe, nuk i kuptoj fare. Gigi ndonjëherë më tall për këtë arsye.

Përgatiti: KLARITA BAJRAKTARI

Shkenca mjekësore: Mendja e njeriut ka aftësi shëruese

Njerëzit mund të çlirohen nga simptoma të ndryshme sëmundjesh vetëm duke besuar se kurat janë efektive, pavarësisht nëse ato janë apo jo. Por jo vetëm kaq, vet shkenca mjekësore ka arritur në disa përfundime sipas të cilave mendja ndikon në shërimin e trupit. Këtë fakt e shpjegon më së miri efekti Placebo. Fjala Placebo vjen nga latinishtja "dua të pëlqej" dhe është një tabletë ose preparat mjekësor, që nuk ka asnjë substancë ndikuese. Placebo është thjesht një efekt dhe për nga definicioni nuk mund të ndikoj si medikament. Janë të njohura edhe operacionet-placebo si dhe gjilpërat-placebo të akupunkturës. Në përgjithësi fjala placebo përdoret thjesht për diçka pa kurrfarë ndikimi, që megjithatë shkakton një efekt. Në mjekësi dallohen disa lloje të placebos:

Placebo të vërtetë ose të pastër: kështu emërohen medikamentet, të cilat përmbajnë vetëm laktozë ose amidon, si dhe mjete tjera ndihmëse si korrigjues të shijes ose ngjyra.

Placebo false ose pseudoplacebo: ato përmbajnë substanca që ndikojnë, por të cilat kanë aq doza të vogla ose nuk ndikojnë fare kundër sëmundjes për të cilën përdoren, p.sh antibiotikët kundër një infeksioni me virus. Gjatë një shërimi spontan trupi mënjanon sëmundjen pa ndikime të jashtme. Gjatë placebo-efektit nxitet trupi që të shërohet, nën ndikimin e faktorëve te jashtëm, që së paku kanë një ndikim përforcues mbi shërimin. Studimet kanë treguar se gjatë periudhave të traumave, njerëzit ngulitin përvoja që kanë nivele të larta përmbajtjeje emocionale. Trupi mund të mbajë informacion përtej nivelit të ndërgjegjes, si mekanizëm mbrojtës, kështu që kujtimet priren të shkëputen ose të kthehen në amnezi. Informacioni nuk është i vlefshëm në gjendjen normale të ndërgjegjshme dhe mekanizmi mbrojtës i trupit na mban larg nga pozicioni ku vetëdija e trup/mendjes sonë e interpreton të dhimbshme apo traumatike. Një zonjë e quajtur Evy McDonald në vitin 1980 u diagnostikua me sëmundjen Amyotrophic Lateral Sclerosis. Mjekët i dhanë asaj vetëm një vit jetë. Sot, pas shumë vitesh, ajo jo vetëm që është gjallë, por gëzon shëndet të plotë. Duke përdorur vetëm procese të kuptuara në mënyrë të thjeshtë (Placebo psikoaktive), aftësitë e trupit për të shëruar veten janë shumë më mbresëlënëse se çdo lloj gjëje që mjekësia moderne mund të krijojë. Placebo psikoaktive nuk e kanë ndikimin e medikamentit por imitojnë ndikimet anësore të tij. Placebot përdoren kryesisht në kërkimet shkencore. Me ane të këtyre studimeve bëhet kontrolli i saktë i ndikimit të medikamenteve. Një pjesë e pacientëve merr medikamentin për të cilin bëhet studimi, përderisa pjesa tjetër e merr placebon si kontroll. Këto studime quhen edhe "studime të verbëta dyfishe" pasi që as mjeku e as pacientët nuk e dinë se cili grup e ka placebon e cili medikamentin, që me të vërtetë ndikon. Kjo mbron nga ndikimet e jashtme të padëshiruara gjatë gjurmimit shkencor. Efekti i placebos është shërim spontan, edhe pse dyshohet që gjatë tij rrjedhin po të njëjtat procese kimike.

Lidhja trup/mendje

Shkenca mjekësore vetëm sa ka filluar të kuptojë mënyrat se si mendja ndikon trupin. Efekti Placebo për shembull, tregon se njerëzit mund të çlirohen nga simptoma të ndryshme sëmundjesh vetëm duke besuar se kurat janë efektive, pavarësisht nëse ato janë apo jo. Studimet kanë treguar se gjatë periudhave të traumave, njerëzit ngulitin përvoja që kanë nivele të larta përmbajtjeje emocionale.

Përvojat në prag të vdekjes dhe jeta pas saj

Njerëzit që kanë qenë njëherë pranë vdekjes kanë raportuar përvoja mistike, si: shkëputja prej trupit, ngritja në ajër, prania e një qenie shumë të dashur prej drite - ndonjëherë e interpretuar si Perëndia, duke kaluar në një tunel e pas kësaj duke dalë në dritë, duke u bashkuar me të dashurit e tyre etj. Meqenëse këto përvoja janë të thella, askush nuk është kthyer me prova apo informacione të vërtetueshme nga "përtej varrit". Komuniteti shkencor është shumë i përçarë në këto përvoja. Skeptikët sugjerojnë se ato janë të shpjegueshme si natyrale dhe halucinacione të parashikueshme nga truri i traumatizuar. Ndërsa shkencëtarët paranormalë i etiketojnë si dëshmi e jetës së përtejme. Raste të tilla shpeshherë janë raportuar pasi individi është shpallur i vdekur klinikisht, ose shumë pranë vdekjes. Me zhvillimet e reja në teknikat e kardiologjisë, numri i këtyre përvojave po rritet në mënyrë të vazhdueshme. Nëse janë apo jo halucinante këto përvoja, kanë efekt tek vëzhguesi. Shumë raporte të përvojës pranë vdekjes duken se përfshijnë elemente të cilët, sipas disa teoricienëve, mund të shpjegohen vetëm nga vetëdija jashtë trupit. Për shembull, një grua e përshkroi në mënyrë të detajuar një instrument kirurgjik të cilin nuk e kish parë më parë, po ashtu edhe një bisedë që kishte ndodhur ndërsa ajo ishte në anestezi totale. Në një tjetër rrëfim, në Holandë, një infermiere i hoqi protezat e dhëmbëve një pacienti të pavetëdijshëm, që vuante nga një atak në zemër dhe kur po dilte nga spitali ia kërkoi t'ia kthente. Nëse janë ose jo paranormale këto përvoja, asnjë nuk mund ta vërtetojë plotësisht apo ta hedhë poshtë. Megjithatë është e qartë që asnjë model psikologjik apo fiziologjik nuk mund t'i shpjegojë të gjitha përmbajtjet e përvojave pranë vdekjes. Dukuria paradoksale e ngritjes në ajër, vetëdija e kthjellët dhe mendimet logjike gjatë periudhës së paaftësisë së aktivitetit cerebral ngre shumë pikëpyetje për kuptimin tonë rreth vetëdijes dhe lidhjen me funksionimin e trurit. Debati vazhdon ende, pa gjetur një zgjidhje logjike.

Pergatiti: BLERINA TOSLLUKU

Magna Carta. Dorëshkrimi që ndryshoi botën

Ishte hera e parë që autoriteti mbretëror i nënshtrohej zyrtarisht ligjit, në vend që të mbretëronte mbi të

Heather Whipps

Ajo është duke u thërrmuar, e mbushur me njolla prej lagështirës dhe e shkruajtur në latinishten e mesjetës, por sido që të jetë, Magna Carta ia ka dalë mbanë që të mbetet e lidhur ngushtësisht me kauzën e të drejtave të njeriut edhe sot, më shumë se 800 vjet pasi është derdhur në një dorëshkrim dhe vulosur me vulën e dylltë të mbretit të Anglisë.

"Akti i Madh" i Anglisë që i takon vitit 1215 ka qenë i pari dokument që sfidonte autoritetin e mbretit, duke e detyruar këtë të fundit t'i nënshtrohet sundimit të ligjit si dhe të mbrojë popullin e tij nga abuzimet feudale.

Ndonëse pjesa më e madhe e ideve të këtij Akti madhor janë rishikuar apo janë shfuqizuar që atëherë, parimet kryesore të Magna Carta-s ofruan konturet për demokracitë e kohëve moderne. Një prej klauzolave të saj, e cila ndodhet edhe sot e kësaj dite në librat anglezë të së drejtës, është pranuar universalisht si definicioni më i parë i habeas corpus - e drejta universale për një proces gjyqësor të drejtë.

Duke marrë sugjerime nga dokumenti më shumë se pesë shekuj më vonë, revolucionarët në Amerikë inkorporuan një pjesë të madhe të ideve bazë të Magna Carta-s në një tjetër dokument shumë të rëndësishëm - Kushtetutën e Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Feudalizmi ishte kuadri ligjor, me anë të të cilit qeverisej përgjithësisht huadhënia e pronave dhe tokave në kohërat e mesjetës. Ajo i jepte praktikisht mbretit kontroll në të gjithë pronat e mbretërisë së tij, të cilat punoheshin nga fshatarët, që nga ana e tyre ishin të mbikëqyrur prej baronëve feudalë. Çdokush në hierarki kishte përgjegjësi financiare dhe sociale ndaj rangut që ndodhej mbi ta, duke përfshirë baronët, të cilët jepnin llogari direkt tek mbreti.

Shumica e mbretërve të Anglisë nuk i ushtronin të gjithë të drejtat e tyre feudale, si për shembull të drejtën dhe kompet3encën për të kontrolluar se me kë martoheshin ata që ndodheshin poshtë tyre. Megjithatë, kjo u ndryshua me ardhjen e Mbretit Xhon, sunditari që është paraqitur si personazhi negativ në historinë e Robin Hudit. Abuzimet që Xhoni bëte me sistemin feudal ishin të shpeshta dhe kjo gjë i zemëroi së tepërmi baronët, të cilët po zhvateshin rregullisht prej tokave dhe fitimeve të tyre.

Pasi u kish ardhurnë majë të hundës, baronrët u rebeluan dhe e detyruan mbretinq ë ët firmoste Magna Carta-n, një listë me 63 klauzola që ishin hartuar për të kufizuar pushtetin e Mbretit Xhon. Ishte hera e parë që autoriteti mbretëror i nënshtrohej zyrtarisht ligjit, në vend që të mbretëronte mbi të.

Kopje të shumëfishuara të dokumentit u vulosën me dyll në 1215, dhe më pas u lexuan në të gjithë hapësirat e mbretërisë.

E strukur diku në mes të Magna Carta-s, atje ku ndoshta vështirë se ta zë syri, ndodhet ajo çfarë historianët e konsiderojnë si një prej trashëgimive më jetëgjata të Magna Cartas. Habeas Corpus, ose e drejta për një proces të drejtë gjyqësor dhe një gjykim nga një juri, është një koncept ligjor universal për kohët e sotme, por ajo nuk ekzistonte aspak në librat e së drejtës deri kur baronët shënuan në Magna Carta se:

"Asnjë njeri i lirë nuk do të kapet apo burgoset, apo të zhvishet nga të drejtat dhe pronat e tij, ose të nxirret jashtë ligji apo të dëbohet në mërgim - përveçse nga gjykimi i ligjshëm i të barabartëve të tij apo nga ligji i vendit".

Ndonëse kjo deklaratë nuk ishte një prej karakteristikave më të spikatura të Magna Carta-s në kohën kur kjo e fundit u bë publike, ajo është përmendur dhe thirur gjithnjë e më shpesh nëpër shekuj - sidomos gjatë kohërave të vështira e të turbullta - për të mbrojtur dhe ruajtur të drejtat dhe liritë civile. Kriza e Luftës Civile Angleze e shekullit të shtatëmbëdhjetë ishte një kohë e tillë e trazuar, dhe ishte gjithashtu pikërisht gjatë kësaj periudhe që shumë anglezë u nisën drejt kolonive amerikane.

Deri në mesin e shekullit të tetëmbëdhjetë, kolonitë e Botës së Re ishin populluar tashmë nga një grup amerikanësh të brezit të parë, me një arsimim të admirueshëm në legjislacionin dhe të drejtën angleze, si përshembull Tomas Xheferson dhe Xhon Adams. Në fund të Luftës Revolucionare, kur kish ardhur tashmë koha të ahartohej një kushtetutë për Shtetet e Bashkuara të Amerikës, këta njerëz përfshinë më të mirën e të drejtës angleze dhe asaj cfarë kishin mësuar më herët, duke e përshtatur me rrethanat, në kushtetutën e tokës së re pa monark.

Ende me një domethënie dhe rëndësi shumë të madhe sot, Amendamenti i Pestë i Kushtetutës së SHBA ka një përmbajtje pothuajse identike me atë statut, të shkruajtur pothuajse 575 vite më herët.

Ngjarjet historike me sytë e vetë e atyre që u bënë dëshmitarë

Prohibicionizmi. Eksperimenti në epokën e xhazit

Ushtarët amerikanë që ktheheshin nga lufta në Evropë, vinin në shtëpi dhe gjenin një Amerikë shumë më të ndryshme nga ajo që lanë pas. Në mungesë të tyre, dy amendamente i ishin shtuar Kushtetutës. Amendamenti i 18, ratifikuar në 1919 solli epokën e Prohibicionizmit duke nxjerrë jashtë ligji prodhimin, shitjen apo transportimin e alkoolit. Amendamenti i 19, ratifikuar në 1920, i jepte gjysmës së popullsisë të drejtën e votës, domethënë grave. Ishte menduar që kombinimi i këtyre dy akteve legjislativë do të transformonte për më mirë Amerikën: në fillim duke eleminuar efektet e dëmshëm të "Rumit të Djallit" dhe së dyti duke sjellë influencën qetësuese të grave në politikën kombëtare.

Alkooli kish qenë një burim shqetësimi që nga epoka koloniale. Lëvizja e përmbajtjes fitoi forcë pas Luftës Civile, me rritjen e disa organizatave si Liga Anti-Birrari si dhe Unioni i Grave të Krishtera. Birraritë që kishin mbushur lagjet e Amerikës shiheshin si burim i shumë prej problemeve socialë të vendit. Dobësi të tilla sikrimi, abuzimet martesore e madje edhe produktiviteti i ulët i punëtorëve mund të pastroheshin duke eleminuar burimin e tyre - konsumin e alkoolit. Amendamenti i 18 duhej të ishte një "Eksperiment i Mrekullueshëm" që do të transformonte për më mirë Amerikën.

Shpresat e mëdha që frymëzuan eksperimentin, shumë shpejt i mori era. Përforcimi ishte pothuajse i pamundur. Kongresi alokoi një shumë të vogël prej 5 milionë dollarësh për këtë qëllim. Nisën të lulëzojnë aktivitetet e paligjshëm. Kufijtë e vendit u shndërruan në një sitë prej nga depërtonin pijet e huaja. Edhe në vend vazhdohej të prodhohej. Prodhimi, shpërndarja dhe shitja e pijeve alkoolike u kthye në një industri pasurimi për bandat e paligjshme në Amerikën e Al Kapones. Deri në fund të dekadës, kombit i kish ardhur në majë të hundës me këtë eksperiment. Pezmatimi, i kombinuar me ndërgjegjësimin që taksat për shitjen e ligjshme të alkoolit do të sillnin të ardhura aq të nevojshme për shtetin dhe qeverisjen lokale çuan në ratifikimin e Amendamentit 21 në 1933, i cili shfuqizoi Amendamentin 18. "Eksperimenti i Mrekullueshëm" kish marrë fund.

Dëshmia

Kont Feliks fon Lukner ishte nëj hero i marinës gjermane që vizitoi SHBA bashkë me të shoqen në vitin 1927. Ai ofron një impresion të një vizitori në lidhje me Prohibicionin:

"Them se duhet të parashtroj investigimin tim në lidhje me çështjen e prohibicionit. Këtu ka një përvojë të re, në festimet e një klubi. Çdo burrë shfaqet me një portofol mbresëlënës. Secili merr gotën e tij me ujë të pastër; mbi tryezë mbretëron ligji. Çantat qëndrojnë poshtë karrikeve. Shumë shpejt, ato merren, dëgjohet zhurma e gëzueshme e tapave që hapen, dhe nisin gllënjkat e njëpasnjëshme të pijeve alkoolike.

Ose, unë vij në një banket në restorantin e një hoteli. Mbi tryezë ndodhen verërat më të mira. Pyes, si ka mundësi? Përgjigja: Dy prej anëtarëve tanë jetuan në hotel për tetë ditë dhe çdo ditë sillnin ngarkesa me këtë verë të kushtuesghme në valixhet e tyre". Informatori ime ishte çmendur nga gëzimi, për shkak të kësaj.

Përvoja ime e parë me metodat e prohibicionit erdhi ndërkohë që po argëtoheshim me miq në Nju Jork. Ishte një i ftohtë therës. Ime shoqe dhe unë ishim zhytur në sediljetn e makinës, ndërkohë që amerikani dhe bashkëshortja e tij, e zhytur në një gëzof, qëndronin para. Pasi kisha mbështjellë gruan time me batanije e jastëkë, saqë vetëm hunda i dukej, hasa në diçka që dukej se qëndronte varur pa ndonjë dobi në anë. "Epo, mendova, ky ishte një jastëk i mirë. Përderisa gjithë të tjerët janë kaq ngrohtë e të kënaqur, edhe unë duhet të bëj dicka për rehatinë time. Kjo që qëndron varur nuk i bën mirë askujt". Tek qëndroja mbi të, vërejta një lagështi që shumë shpejt u shndërrua në një "vërshim". Aroma e konjakut të mirë më bëri të kuptoj se kisha thyer shishen e konjakut të bujtësit.

Me kalimin e kohës, mësova se jo çdo gjë në Amerikë ishte si dukej. Për shembull, zbulova se një gomë rezervë mund të ishte e mbushur me substanca të tjera veç ajrit, se nuk duhet të shohësh shumë thellë në dylbi të caktuara, dhe se Arushët Teddy prej pellushi që krejt papritur fituan shumë popullaritet mes zonjave shpesh herë kishin stomakë të zbrazët prej metali.

Po, do të pyesë ndokush, ku e gjejnë alkoolin gjithë këta njerëz? Shumë e thjeshtë. Prohibicioni ka krijuar një angazhim të ri, universalisht të respektuar, shumë të dashur dhe shumë fitimprurës, atë të kontrabandistit të pijeve alkoolike që kujdeset për importin e pijeve të ndaluara. Të gjithë e dinë këtë, madje edhe qeveritarët. Por ky profesion dashurohet pasi është shumë i rëndësishëm, dhe respektohet se ndjekja e tij është e veshur me një element rreziku dhe risk sportiv. Aty-këtu kapet ndokush, dhe ai ose vuan dënimin e tij në burg, ose nëseka para sa duhet, bën që dikush tjetër ta vuajë dënimin në vend të tij.

Megjithatë, nuk mund të mohohet se prohibicionizmi ka qenë në disa drejtime i suksesshëm. Sallonet e ndyrë, punishtet e xhinit që më parë lulëzonin në cdo qoshe dhe ku punëtori më parë pinte gjysmën e pagës, janë zhdukur. Tani, në vend të kësaj ai mund të blejë makinën e tij dhe të kalojë një fundjavë apo disa ditë me bashkëshorten dhe fëmijët në fshat apo në det. Por, nga ana tjetër, një sasi jo e vogël helmi dhe alkooli metilik ka zënë vendin e uiskit të dikurshëm, aq të mrekullueshëm. Numri i krimeve që buronin nga pija ka rënë. Por, në të kundërt, një numër i madh i popullsisë është mësuar të injnorojë dhe shkelë ligjin pa u menduar. Më e keqja është se, pikërisht si pasojë e ligjit, shija dhe dëshira për alkool është përhapur shumë mes të rinjve. Joshja sportive e të ndaluarës dhe të rrezikshmes sjell shkelje. Vëzhgimi im më ka bindur se shumë më pak vetë do të pinin alkool nëse ai do të ishte i ligjshëm".

Kjo dëshmi shtë e botuar në "Von Luckner, Count Felix, Seeteufel erobert Amerika" (1928), dhe ribotuar në "Kjo ishte Amerika" e Oscar Handlin.

Një listë e "shpërthimeve" më të bujshëm të të gjithë kohërave

Arratitë më të mëdha të historisë

Arratia e guximshme dhe shumë e zgjuar në kampin e të burgosurve të nazistëve Stalag Luft ka patur një listë të gjatë preceentësh, dhe është e sigurtë se arratitë më të bujshme të historisë nuk përfunduan me të. Përgjatë të gjithë historisë, të burgosur të të gjithë llojeve kanë bërë gjëra nga më të paimagjinueshmet për t'u cliruar nga kufizimi, qoftë kur bëhej fjalë për një arrest shtëpie në Tibet, qoftë për një dënim me burgim të përjetshëm në Alkatraz. Shumica kanë dështuar, por një pakicë jo e vogël ka shijuar lirinë për shkak të durimit, aftësive, dhe në shumë raste "fatit të budallait". Ja një listë e arrative më të bujshme të të gjithë kohërave

Meri, Mbretëresha e Skocezëve

Kur Meri, mbretëreshë e Skocezëve mbërritinë Skoci në 1561 nga Franca, atje ku ishte rritur në mërgim, ajo priste që të merrte fronin që ishte në fakt një e drejtë e lindur e saj. Por në vitin 1567, gjatë një rebelimi të fisnikëve skocezë, ajo u burgos në Kështjellën e largët Lokleven. Ndonëse Meri iu lut me anë të letrave Mbretëreshës Elisabetë si dhe mbretëreshës së Francës që ta ndihmonin të lirohej, ajo nuk arriti të bënte kërrkënd të interesuar për kauzën e saj. Pa kaluar shumë kohë, duke parë që nga jashtë ndihmë nuk do të kishte, Meri nisi të përgatisë planin e arratisjes.

Në përpjekjen e saj të parë në mars të vitit 1568, Meri u maskua si një rrobalarëse dhe u përpoq të arratiset nga kështjella me varkë. Por, kur varkëtari që ajo u përpoq të pajtojë vuri re duart e buta e të paprishura si dhe fytyrën shumë të bukur, identiteti i saj u zbulua dhe plani u hodh në erë (ndonëse, ajo arriti të rikthehet në qelinë e saj pa u vënë re asgjë prej rojeve dhe gardianëve). E vendosur për t'ia dalë mbanë, Meri u arratis edhe një herë nga burgu në 2 maj 1568. Me ndihmën e një jetimi me të cilin u miqësua në kështjellë, ajo arriti të largohet me anë të një varke, dhe më pas me ndihmën e një kali që e vodhi nga stallat e atyre që e mbanin të burgosur.

Kulla e Londrës

Kulla e Londrës ka shërbyer si një pallat mbretëror, arsenal, vend për mbajtjen eparave të mbretërisë si dhe zyrë për të dhënat publike. Por roli i saj më i njohur, që zgjati për më shumë se 850 vite, ishte një burg politik i errët, i lagësh dhe me një të ftohtë therës. Dhjetëra të akuzuar si spiunë, tradhëtarë dhe të burgosur lufte që mbaheshin aty kanë bërë përpjekje për të shkuar drejt lirisë gjatë të gjithë kohës, dhe shumë të paktë ishin ata që patën fatin të kishin sukses.

Në vitin 1597, një prift jezuit me emrin Xhon Xherard realizoi një arratisje të jashtëzakonshme. Pasi theu dhe hoqi me shumë mund gurët që ndodheshin përreth qelisë së tij, Xherard iu vodh rojeve nëpër korridore një natë dhe mbërriti në një mur të lartë që ndodhej mbi gropën e madhe me ujë. Poshtë, një varkë që kish mundur të siguronte përmes njërit prej policëve që e ruanin brenda burgut e priste në errësirë. Varkëtarët i hodhën një litar, të cilin Xherard e lidhi në një grykë topi aty në majë. Kur mori sinjalin se bashkëpunëtorët e tij kishin lidhur fundin tjetër të litarit matanë pellgut të madh me ujë, Xherard rrëshkiti teposhtë litarit drejt lirisë. Ai nuk u kap më asnjëherë.

Konti i Nithsdejl, i icli ishte burgosur në Kullë në vitin 1715 për shkak të rolit të tij në Rebelimin e Jakobitëve, bëri një arratisje e cila kërkoi më pak mund nga pikëpamja fizike. Gjatë një vizite që i bëri në qelinë e tij bashkëshortja si dhe tre shoqëruese të saj, Nithsdejl u vesh me rrobat e njërës prej shoqërueseve, një farë Mrs. Mills dhe thjeshtë u largua më këmbë pa u vënë re. (Mrs. Mills, që tani mbante veshur një palë rroba të tjera që kish marër me vete, u largua nga një tjetër rrugë përpara se të dëgjohej alarmi). Pasi kish dalë i sigurtë jashtë kullës, Nithsdejl i dha para një varkëtari që të çonte atë dhe bashkëshorten jashtë vendit; më pas, ata u vendosën në Romë.

Arratisja e fundit në mbretërimin e Kullës së Londrës si burg zbuloi se siguria aty ishte aq e mangët, saqë u vcendos që më e mira ishte që kulla të shndërrohej në një monument kombëtar britanik dhe muzeum. Një ushtar britanik që u kap gjatë kohës së Luftës së Parë Botërore, për arsye se shkruante çeqe bankarë të rremë u mërzit aq shumë një natë brenda qelisë, ndonëse aty lejohej që ta vizitonin kusgh të donte ai. Duke u larguar nga qelia, dera e së cilës ishte e hapur, ai u kalua mu përpara hundëve rojeve duke kaluar krejt mospërfillës para tyre i mbështjellë me një pallto. Ata e morën si një prej vizitorëve të shumtë që i vinin, dhe ai u largua për të kaluar një natë dëfrimi në qendër të Londrës. Çuditërisht, ai u rikthye në kullë më vonë atë natë dhe u përpoq të riburgoset.

XHAKOMO KAZANOVA

Në vitin 1755, Xhakomo Kazanova u dënua me pesë vite burg në burgun e famshëm të Venecias, "Plumbi", nën akuzat e tradhëtive të përsëritura bashkëshortore. Një artist i vendosur për t'u arratisur gjithmonë, si në martesë ashtu edhe në burg, Kazanova filloi të planifikojë arratinë e tij jo shumë kohë pasi mbërriti tek "Plumbi", i cili e kish marrë këtë emër për shkak të materialit të plumbit që vishte muret dhe çatinë. Siç ka thënë më vonë ai vetë, "ka qenë gjithmonë opinioni im, se kur një njeri vendos që të bëjë diçka dhe mendon për asgjë tjetër, përveçse për qëllimin që i ka vënë vetvetes, atëherë ai padyshim do të ketë sukses pavarësisht të gjithë vështirësive që i dalin rrugës..."

Kazanova gjeti një shufër hekuri në oborrin e burgut dhe e përshtati atë duke e shndërruar në një mjet gërmimi. Për disa muaj me radhë, ai punoi në fshehtësi në një tunel i cili do ta nxirrte nga qelia. Megjithatë, shpresat e tij u shuan, kur krejt papritur ai u detyrua që të lëvizë në një tjetër qeli. Duke parë se rojet do ta këqyrnin me shumë kujdes në qelinë e tij të re, Kazanova i dha mjetin e tij të hekurt, që kish arritur ta mbante, të burgosurit që ndodhej në qelinë përbri, një murg me emrin Balbi, dhe iu lut atij që të gërmonte një tunel i cili do të lidhte dy qelitë e tyre si dhe më pas jën tjetër tunel që dop të lidhte qelinë e murgut me botën e jashtme. Balbi ra dakord, dhe kur ai kishte përfunduar tunelet, të dy të burgosurit u larguan zvarrë-zvarrë ëprmes qelisë së Balbit dhe arritën të arratisen nga burgu, duek përdorur shufrëne hekurt për të hapur me forcë dyert që u dilnin rrugës. Pasi mbërritën në qendër të Venecias, Balbi dhe Kazanova u ndanë. Policia i kërkoi kudo, por më kot.

Henri "Kutia" Braun

Janë të shumta historitë e arratisë, me personazhe kryesorë skllevërit, shumë prej të cilëve përdornin Hekurudhën Nëntokësore në SHBA, për të mbërritur në lirinë që të ofronte dikur veriu i Amerikës. Më pak të zakonta janë historitë në lidhje me skllevërit që arratiseshin vetë, dhe me sukses. Një prej arrative më të guximshme ishte ajo e Henri Braun, i cili kish lindur si skllav në vitin 1816. Pasi pronari i tij shiti krejt papritur bashkëshorten dhe fëmijët e Braun tek një tjetër pronar në një tjetër shtet, Braun realizoi një arratisje të vetmuar drejt lirisë në 19 mars të vitit 1849.

Braun i kërkoi një marangozi, simpatinë e të cilit e gëzonte, që të ndërtonte për të një kuti druri 1 metër të lartë dhe 60 centimetra të gjerë. Pasi shkruajti në kuti "krahu i djathtë lart. Mbajeni me kujdes", dy prej miqve të tij e postuan kutinë, me Braunin të mbledhur shuk brenda saj, nga Karolina e Veriut drejt Shoqërisë Pensilvaniane të Antiskllavërisë në Filadelfia. Udhëtimi zgjati më shumë se 27 orë. Braun e kish kërkuar kutinë me vrima për ujë dhe ajrosje, por për shumë orë, pavarësisht mbishkrimit mbi kuti, ai qëndroi me kokë poshtë. Megjithatë, ai ia doli mbanë dhe më vonë u bë një anëtar shumë aktiv i komunitetit të antiskllavërisë në Filadelfia.

Bill Bualli

I njohur më së shumti si Bill Bualli, Uilliam F. Kodi ishte një gjahtar buajsh , një skautist në ushtrinë amerikane, si dhe luftëtar indian që kish dhënë një dorë për krijimin e legjendës së Perëndimit të Egër me shfaqjen e tij të varietesë udhëtuese, melodramatikun "Kongres të Perëndimit të Egër të Kalorësve të Botës". I njohur si një qitës shumë i saktë, por edhe njeri shumë kurajoz dhe i fuqishëm, si dhe për luftimet dhe betejat brutale me indianët, Kodi realizoi një prej arrative më të guximshme të historisë së Amerikës.

Në fillimin e viteve 1860, indianët e kapën Kodin shumë pranë Fort Lernd, në Kolorado. Duke ditur se furnizimi me mish i njerëzve që e kishin kapur ishte shumë i ulët, Kodi i bindi që ta lejonin t'u tregonte një kope me bagëti që ndodhej aty pranë, vendndodhjen e të cilës ai e dinte me saktësi. Ndonëse një grup shumë i madhe rrethonte teksa udhëtonin, Kodi, që u lejua të kalëronte në fillim, praktikisht arriti të largohet dhe e nxiti mushkën e tij në një galop shumë të shpejtë. Për gjashtë milje me radhë, indianët e ndoqën Kodin, i cili në asnjë rast nuk pati jë avantazh më shumë se gjysmë milje ndaj tyre. Ndonëse indianët e qëlluan me shigjeta dhe u përpoqën t'i vrasin mushkën, Kodi ia doli mbanë, duke siguruar përsëri lirinë.

Arratia e Madhe

Autoritetet naziste kishin marrë masa të jashtëzakonshme për të mos lejuar arratisjen e nejrëzve që mbanin të burgosur gjatë Luftës së Dytë Botërore, si në kampet e tyre të tmerrshëm të përqëndrimit, ashtu edhe në burgjet ku mbanin të burgosurit e forcave aleate. Në një prej burgjeve më të mëdhenj për pilotët e forcave ajrore të aleatëve, Stalag Luft III, gjermanët vendosën sizmiografë në tokë çdo 1.2 metra, me qëllim që të arrinin të dallonin tingujt e gërmimeve nënëtokësorë, nëse do të kishte të tillë. Ata ngritën gjithashtu barakat e burgut mbi tokë nëpër hunj, me qëllimq ë të kishin mundësi të vëzhgonin aktivitete të dyshimtë gërmimesh si dhe ndërtuan një hendek shuëm të madh përreth të gjithë burgut për të formuar një tjetër pengesë mes të burgosurve dhe lirisë. Pavarësisht të gjithë këtyre masave, në Stalag Luft III ndodhi një prej arrative më të mëdha të të gjitha kohërave.

Gjermanët krijuan terrenin për një largim masiv, kur vendosën 10 mijë burra të fuqishëm e të stërvitur ushtarakisht, të gjithë bashkë në Stalag Luft III. Të lirë për të bredhur brenda burgut, këta njerëz nuk kishin asgjë më të mirë për të bërë se sa të përdornin fuqinë kolektive të mendjes si dhe forcën, për të projektuar dhe realizuar një plan arratisje. Me s të burgosurve në 1944 kishte shumë minatorë të talentuar, marangozë, inxhinierë, madje edhe fizikanë e gjeologë, ku të gjithë ishin të gatshëm të jepnin një dorë për realizimin e arratisjes së madhe.

Komiteti i Arratisë drejtohej nga një pilot afrikano jugor me emrin Roxher Bashëll, i cili hartoi një plan në 1943 për të gërmuar 3 tunele, "Tom", "Dick" dhe "Harry". Plt dhjetë metra në thellësi, secili tunel do të gërmohej përtej distancës që kapnin pajisjet përgjuese. Ndërkohë që ata gërmonin, të burgosurit hiqnin dherat e tunelit me karroca dore, i fshihnin në këmbët e pantallonave të tyre dhe më pas i hidhnin pa u vënë re përreth burgut. Grupe të burgosurish ruanin me radhë tunelet nga syri vëzhgues i gjermanëve dhe mbulonin të burgosurit që mungonin, ndërkohë që këta ndodheshin nën tokë.

Në datën 24 mars 1944, 76 vetë arritën që të arratisen përmes Harry-t. Fatkeqësisht, vetëm tre prej tyre arritën të shkojnë drejt lirisë. Pesëmbëdhjetë u kapën dhe u rikthyen në burg. Tetë u dërguan në një kamp përqëndrimi (ndonëse më në fund ata arritën t'i mbijetojnë luftës). 50 të tjerët, ku mes tyre ishte dhe Bashëll, u mblodhën të gjithë bashkë dhe u ekzekutuan me urdhër të dhënë nga vetë Hitleri, i cili u sikletos dhe zemërua shumë nga kjo arratisje masive. Me shporesën për të penguar plane të tjerë për arratisje nga burgjet, Hitleri urdhëroi që hiri i trupave të 50 të pushkatuarve të shpërndahej nëpër hapësirën e burgut nga të burgosurit e tjerë.

Dalai Lama XIV

Kur morën kontrollin e Kinës në vitin 1949, komunistët nën Mao Ce Dunin u betuan që të fshijnë besimin fetar nga Kina si dhe rimarrin pushtetin ekonomik dhe politik të të ashtuquajturve rajone autonomë të vendit. Tibeti, me burimet e veta natyrore si dhe banorët mqiësorë dhe besimtarë, u kthye menjëherë në shënjestrën parësore. Në vitin 1959, teksa ushtritë komuniste hynënë kryeqytetin tibetian Lhasa, Dalai Lama, udhëheqësi shpirtëror dhe politik, vendosi se duhej të përpiqej që të arratisej nga toka mëmë, me shpresën se do të ishte në gjendje të udhëhiqte popullin e tij nga një vend më i sigurtë në mërgim.

Me turma shumë të ëmdha njerëzish që kishin rrethuar pallatin veror të Dalai Lamës, në një përpjekje për ta mbrojtur atë nga trupat që përparonin, Dalai Lama u maskua me rroba pune dhe rrëshkiti pa u vënë re mes turmës, duke arritur të dalë nga qyteti. "Për herë të parë isha me të vërtetë i frikësuar", ka shkruajtur ai më vonë, "sepse nëse do të më kapnin, gjithçka do të ishte e humbur". Kur ai mbërriti në Lumin Kyiku jashtë qytetit, hipi në një varkë që e priste dhe e cila e çoi të sigurtë jashtë vendit. Më pas, Dalai Lama, vëllai i tij si dhe disa shërbëtorë besnikë kaluan Himalajet mbi Çe La Pasin dhe hynë shëndoshë e mrië në Indi, ku ka jetuar që nga ajo kohë.

Alkatraz

Kur ishulli Alkatraz në Gjirin e San Franciskos hapi dyert si një burg shtetëror në vitin 1934, duke u bërë kështu shtëpia e kriminelëve më të dhunshëm në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, rojet dhe mbikëqyrësit e tij kishin besim të plotë se nuk kishte asnjë mundësi që ndokush të arrinte të arratisej prej tij. Alkatrazi ndodhet më shumë se një milje larg nga toka, në mesin e ujërave shumë të ftohtë të mbushur me rryma nënujore. Burgu është i mbushur me tela elektrikë, gardhe, shufra dhe kulla rojesh të armatosur, dhe ai kishte dhe mikrofonë të fshehur të projektuar për të dalluar qoftë edhe zhurmën më të vogël, në rast se do të ndodhnin gërmime nëntokësore.

Pavarësisht gjithë këtyre pengesave, Alkatraz u bë skena e disa arratisjeve të guximshme, njëra prej të cilave, nbdodhur në 1962 mbetet një prej arrative më të famshme nga burgjet në histori. Frenk Morris si dhe vëllezërit Klarens e Xhon Englin kaluan gjashtë muaj duke gërryer betonin përreth hapësirave të ajrosjes në qelitë e tyre, në përpjekje për të krijuar hapësirën e nevojshme që të kërcenin brenda dhe të largoheshin përmes sistemit të ventilimit të Alkatrazit, me destinacion përfundimtar lirinë. Duke përdorur një seri veglash të improvizuara gërmimesh, përfshirë prerëse thonjsh, lugë, si dhe një turielë që e kishin bërë nga një freskore, të tre burrat gërryenin betonin dhe gjithashtu prisnin shufrat e hekurit. Çdo natë ata e fshihnin çfarë kishin bërë duke mbushur gropat në mur me gazeta të lagura.

Në 11 qershor, ata arritën të hyjnë përmes sistemit të ventilimit dhe dolën jashtë burgut, më pas hipën në një trap të bërë me fuçi, rrjeta dhe pallto të vjetra. Mëngjesin tjetër, pasi kuptuan se nuk ndodhej askush në krevatet e të tre të burgosurve, rojet e Alkatrazit nisën të kërkojnë më kot nëpër qelitë e të burgosurve të tjerë në burg. Asnjë gjurmë e tyre nuk u gjend asnjëherë, dhe të shumtë janë ata që thonës e të tre të arratisurit u mbytën në Gjirin e San Franciskos.

Muri i Berlinit

Gjatë atyre 26 viteve kur Muri i Berlinit ndante Berlinin Lindor nga Berlini Perëndimor, dhe në vitet që kur ai u shemb në 1989, simboli ka qenë një simbol i vendosmërisë së pamëshirshme të udhëheqësve komunistë për të mbajtur popujt e trye prapa Perdes së Hekurt. Muri simbolizonte gjithashtu dëshirën pasionante të shumë njerëzve për tu çliruar prej një sistemi shtypës. Duke rrezikuar jetën dhe duke u rrezikuar të gjymtoheshin, qindra vetë arritën që të arratisen në vite përmes murit të betontë, duke kaluar telat me gjemba si dhe minat e tokës, qentë roje, si dhe rojet me armë automatike që kishin urdhëra striktë për të qëlluar dhe vrarë.

Një prej formave më të mençura të arratisë, e cila u përdor shumë herë me sukses të plotë, ishte ajo e kalimit në ndonjërën prej pikave të shumta të kontrollit të Murit, fshehur në një makinë. Korrierët që kishin të drejtë ligjore të kalonin, transportuan refugjatë të panumërt drejt Berlinit Pernëndimor. Hërts Braishtofer, një lloj organizatori profesionist i arratisjeve, ishte një mjeshtër i kësaj lloj metodeë. Duke e ditur se rojet gjermano-lindore ekzaminonin me shumë kujdes makinat e mëdha dhe kamionët për njerëz, ndërkohë që këta kalonin në postblloqe, Braishtofer bleu një makinë shumë të vogël, një Isetta italiane prodhim i vitit 1964, me shpresën se rojet do ta linin të kalonte dhe nuk do ta kontrollonin. Pasi kaloi më shumë se dy muaj duke modifikuar strukturën e makinës për të krijuar hapësirën e nevojshme për një person, Braishtofer arriti që të kalojë nëntë vetë matanë kufirit, të bërë "kaçurrel" në hapësirën ku dikur ndodhej bateria dhe sistemi i ngrohjes. Ai u kap teksa transportonte të dhjetin.

Gërmimi i tuneleve poshtë murit ishte një tjetër mënyrë shumë e përhapur e arratisjes. Ndërtuesit e tuneleve përfshinin gangsterë profesionistë, të cilët u kërkonin refugjatëve shuma të mëdha për t'i përdorur si dhe studentë idealistë, të cilët shpresonin që të ndihmonin grupe të mëdhenj njerëzish të kalonin kufirin në të njëjtën kohë. Në vitin 1964, Volfgang Fuhs ndërtojë një prej tuneleve më të rëndësishëm, që u mundësoi më shumë se 100 gjermano lindorëve që të arrinin në perëndim. Fuhs gërmoi dhe orkestroi punimet për shtatë muaj me radhë në tunelin e gjatë 130 metra. Ai zgjatej nga një banjë në Lindje, drejt një bodrumi në perëndim. NJë tunel po kaq i suksesshëm nisi të gërmohej në një varrezë në Berlinin Lindor. "Përcjellësit e të vdekurve" sillnin lule në një varr dhe më pas, zhdukeshin në nëntokë. Kjo rrugë arratisjeje funksionoi shumë mirë deri kur oficerët komunistë zbuluan një karrocë bebesh që e kishin lënë pranë "varrit" dhe e mbyllën tunelin.

Një prej arrative më të guximshme është ajo e dy familjeve gjermano-lindore, të cilat punuan së bashku për të krijuar një balonë me ajër të nxehtë. Për disa muaj me radhë, Peter Strelzik dhe Gynter Vetzel bashkëpunuan në bodrumet e shtëpive të tyre me një flakëhedhëse si dhe djegës gazi, të fuqishëm sa për t'i dërguar matanë murit. Ata përdorën një balonë 18 metra të gjerë dhe 22 metra të gjatë të cilën bashkëshortet e tyre e kishin bërë duke qepur perde, çarçafë si dhe copëza rrobash të tjera. Në mbrëmjen e 15 shtatorit 1979, Strelzikët dhe Vetzelët lëshuan në ajër shpikjen e tyre. Ata kishin mjaftueshëm karburant sa për të kapërcyer murin dhe për të zbritur në tokë, prej nga rendën drejt lirisë.

Billi Heis

Në vitin 1970, autoritetet turke dënuan Billi Heis, një amerikan 22-vjeçar i kapur duke upërpjekur të nxirrte katër kg hashash nga Turqia, me 30 vite burg për kontrabandë. Atë e dërguan në një burg të njohur si shumë brutal në Stamboll, me emrin Sagmalikar. Pas më shumë se një viti rrahjesh dhe humbjesh të vazhdueshme të shpresave, Heis u transferua në një burg në një ishull në Detin Marmara, ku u lejua t'i kalonte ditët duke shkarkuar anije transporti. Gjashtë muaj planifikim dhe pritje i siguruan Heis një mundësi arratisjeje. Më vonë, historia e tij u bë subjekt i një libri dhe më vonë një filmi me titull "Ekspresi i Mesnatës".

Heis doli fshehurazi nga burgu, vodhi një varkë me rrema dhe arriti në breg. Me shpresën për të mbërritur në Greqi, Heis lyeu flokët bjond me ngjyrë të zezë dhe nisi udhëtimin drejt kufirit. I zbathur, i lodhur dhe pa pasaportë, ai notoi përgjatë një lumi dhe eci për milje të tëra. Kur më në fund ndeshi në një ushtar të armatosur, ai mendoi se kishte dalë i humbur në përpjekjene tij për të gjetur lirinë. Por ushtari i thërriti në greqisht. Më pas, Heis arriti shëndoshë e mirë në SHBA.

MISTERE TE LASHTESISE

Burimi I Rinisë së përjetshme - thjeshtë një dëshirë?

Willie Drye

Gjatë kohës kur po i afrohej ditëve të tij të fundit të jetës, shkrimtari amerikan Mark Tuein thoshte se "jeta do të ishte përfundimisht shumë më e lumtur nëse ne do të kishim lindur në moshën 80 vjec, dhe më pas në mënyrë graduale do i afroheshim të tetëmbëdhjetave".

Kjo lojë fjalësh e zakonshme për Tuejnin ka qenë një prej ankesave të shumta në lidhje me pleqërimin e njeriut, që janë rregjistruar për po aq kohë sa qeniet njerëzore i janë frikësuar tatëpjesëtës së një jete të gjatë. Poeti i lashtësisë greke, Homeri e quante moshën e vjetër "të urryer, të neveritshme" ndërkohë që Uilliam Shekspir e quante "dimër i tmerrshëm".

Kështu që, nuk është e vështirë të imagjinohet përse gjithmonë ka patur shpresa dhe zëra të ndryshëm, sipas të cilëve dicka do të zbulohet shumë shpejt - ujëra magjikë, le të thei, apo kërkimet në qelizat nejrëzore - që do të na bënte të hiqnim qafe pleqërinë.

Aleksandri i Madh, i cili pushtoi pjesën më të madhe të botës s ënjohur përpara se të vdiste diku rreth vitit 323 para erës së re, gjithmonë ishte në kërkim të një lumi i cili të shëronte rrënimin dhe plagët që shkaktonte pleqërimi. Gjatë shekullit të dymbëdhjetë të erës së re, një mbret që për evropianët njihej si Prester Xhon, thuhet se mbretëronte në një tokë që kish një lumë floriri dhe burimin e rinisë së përjetshme.

Por emri i cili është i lidhur më ngushtësisht me kërkimin për burimin e rinisë së përjetshme është eksploratori spanjoll i shekullit të gjashtëmbëdhjetë, Huan Pons de Leon, i cili sipas gojëdhënave mendonte se ky burim mund të gjendej në Florida. Në SHën Agustin, qyteti më i vjetër në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ekziston një vend i cili tërheq një numër shumë të madh turistësh dhe që pretendohet - ndonëse në mënyrë disi ironike dhe sarkastike - se është burimi i rinisë së përjetshme që Pons de Leon zbuloi shumë shpejt pasi mbërriti në vitin 1513 në atë që sot është Florida.

Në fakt ka disa problem që nuk të lejojnë të etiketosh burimin natyror të Shën Agustinit si burimin e famshëm të Pons de Leonit, ose burimin e rinisë së përjetshme. Vizitorët e moshuar që pijnë ujin e burimit që mban erë squfur nuk ndodh që të kthehen në rini. Dhe ndoshta Pons de Leon nuk ishte në kërkim të një burimi të tillë dhe ai mund mos të ketë vënë fare këmbë në Shën Agustinin e kohëve moderne. Shumë historianë sot mendojnë se ai mbërriti në breg 225 kilometra mënë jug, pran Melburnit të kohëve të sotme.

Kërkimi

Por, legjenda e kërkimit të një burimi të rinisë së përjetshme është kaq tërheqëse, saqë mbijeton gjithësesi, thotë Rajan K. Smith, profesor i historisë në Universitetin e Riçmondit. "Njerëzit janë më të intriguar nga një histori ku kërkohet dhe nuk gjendet gjë, se sa nga ideja që burimi mund të jetë diku", thotë ai.

Asnjë dokument origjinal nuk ka mbijetuar nga ekspedita e Pons de Leon. Historianë spanjollë që kanë shkruajtur shumë kohë pas vdekjes së tij në 1521, mund të kenë sajuar historinë që ai po kërkonte burimin, për ta tallur sepse ai qe një burrë i moshuar që dëshironte të rikthente energjinë e vet seksuale, thotë Smith.

Sidoqoftë, disa copëza të vërteta kanë nidhmuar për të mbajtur në këmbë këtë histori. Ketlin Degan, një profesoreshë arkeologjie në Universitetin e Floridas si dhe studiuese në shoqërinë e National Geographic, thotë se janë zbuluar një varrezë si dhe mbetjet e një misioni spanjoll që daton pas në kohën e Shën Agustinit. Dhe të gjitha janë zbuluar shumë pranë të të ashtuquajturit burim i rinisë së përjetshme. "Ka qenë gjithmonë interesante dhe ironike që vendi është, në fakt, një prej më historikëve në Florida", thotë Degan.

Mikele Reina, një zëdhënës i Parkut Arkeologjik të Burimit në Shën Agustin thotë se burimi ka qenë një vend tërheqës për turistë që të paktën prej vitit 1901.

Një listë e disa prej kulteve më të "marrë" të kulturës popullore të kohëve të sotme

10 kultet më të çmendur

Raelianët

Nëse besoni se UFO-t kanë pjellë shumicën e besimeve fetarë, nëse besoni se transferimi i trurit është diçka e mundur dhe që klonimi mund të shkaktojë rimishërimin e nejriut, atëherë fare mirë mund të jeni një kandidat ëpr Kishën Roliane, e cila nisi në Francë në fillimin e viteve shtatëdhjetë. Një ndjekëse e Rolianëve zuri faqet e para të mediave në vitin 2003 kur deklaroi se kishte arritur të krijonte të parën qenie njerëzore të klonuar. Më vonë, e gjithë kjo u konsiderua thjeshtë një rreng.

Kultet e ngarkesave

Nëse je një i lindur në një ishull dhe i izoluar nga shoqëria moderne, atëherë ndeshja papritur në një radio AM/FM - apo një varkë e mbushur me ushtarë me grada - mund të jetë një tronditje e vërtetë. Shumë shoqëri krijojnë një obsesion të ngjashëm me kultin, ndaj "ngarkesave" teknologjikisht të përparuara. Thuhet se disa banorëve të ishujve në jug të Paqësorit bartin armë të drunjta dhe shkruajnë me bojë të bardhë "USA" në kraharorët e tyre, kur kryejnë rituale që synojnë të joshin gjithnjë e më shumë objekte misteriozë.

Vila Baviera

E njohur gjithashtu si "Colonia Dignidad" (Kolonia Dignidad), Vila Baviera është një bashkësi imigrantësh gjermanë që u krijua në vitin 1961 nga Pol Shefer Shnajder - një ish anëtar i Partisë Naziste në vendin e tij. Grupe që mbrojnë të drejtat e nejriut argumentojnë se policia e fshehtë e Kilit e ka pas përdorur ndërtesën për të torturuar dhe marrë në pyetje të ndaluarit, dhe madje kohë më parë disa ish anëtarë kanë shprehur faljet publike për ngacmimet që u janë bërë atje edhe fëmijëve.

Urdhëri i Tempullit Diellor

Lu Zhure një udhëheqës fetar belg dhe njëkohësish neonazist, thuhet se ka krijuar ëtë grup në vitin 1984 nën maskën e një grupi kristian, duke i vënë emrin ardhja e dytë e Krishtit dhe Kalorësve Templarë. Thuhet se Zhure si dhe liderë të tjerë të grupit, në një fshat zviceran kanë kryer flijimin e një fëmije që ata mendonin se ishte antikrishti, në vitin 1994. Disa ditë më vonë, ata kryen vetëvrasje së bashku me disa ndjekës të tyre. Sot, organizata konsiderohet kriminale dhe e jashtëligjshme prej autoriteteve franceze.

Komunitetet e Bagvan Shri Rajnesh

Mistiku indian Bvagan Shri Rajnesh themeloi disa qytete kultistë në Oregon përgjatë viteve tetëdhjetë - çuditërisht, komuniteti ku të gjithë ishin të pajisur me makina shumë të shtrenjta Rolls Rojs. Shri akuzohet se ka helmuar qindra vetë në Dalles, Oregon, me bakterie Salmonela në vitin 1984 me qëllimin që të manipulonte zgjedhjet lokale në favor të kultit të tij. Ky konsiderohet edhe sot e kësaj dite i pari sulm bioterrorist në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Davidianët

Të konsideruar si një pjesë e madhe e ndarë prej Kishës Adventiste të Ditës së Shtatë, Davidianët janë të famshëm për shkak të sulmit të Fbi që u krye në vitin 1993 në Uako të Teksasit. Gjatë këtij sulmi, mbetën 76 vetë të vdekur. Kjo ngjarje rezultoi pak a shumë në zhdukjen e atij që shumë vetë e konsiderojnë nëj kult, i cili besonte në apokalipsin e afërt.

Familja Manson

Çarls Manson, i cili mësoi t'i bjerë kitarës në burg, krijoi familjen e tij të kriminelëve në vitin 1968. Manson mendonte se një luftë apokaliptike ndërmjet të bardhëve dhe zezakëve do të ndodhte në vitin 1969, pas të cilës bashkësia e drejtuar prej tij do të sundonte botën. Kur kjo gjë nuk ndodhi, ai dërgoi ndjekësit e tij në një seri vrasjesh për "t'u treguar zezakëve si ta bëjnë", por në fakt viktimat që përzgjodhi Manson ishin ata që nuk e kishin ndihmuar në karrierëne tij muzikore.

Portat e Parajsës

Ndjekësit e kultit të Portave të Parajsës, të kryesuar nga Marshall Epëlluajt, mendonin se Toka dhe çdo gjë mbi të do të "ricikloheshin" në një gjendje të pastër, dhe besonin se një kërcim i shkurtër në Kometën Heil-Bop në marsin e vitit 1997 do t'i ndihmonte ata që të mbijetonin/. Tridhjetë e nëntë anëtarë (përfshirë Epëlluajt) u vetëhelmuan me radhë në një banesë në Kaliforni. Të gjithë ishin të veshur me atlete Nike dhe shirita në krahë ku shkruhej: "Ekipi i Portave të Parajsës".

Aum Shinrikio

Themeluar diku në mesin e viteve tetëdhjetë, Aum Shinrikio është i famshëm për sulmin me gaz sarin në metronë e nëndheshme të Tokios, ku shkaktoi vdekjen e 12 vetëve dhe plagosjen e 5000 të tjerëve. Besimet e këtij kulti shpesh herë përshkruhen si një mishmash i aspekteve destruktivë të besimeve të ndryshëm fetarë, dhe ndërkohë që shumë prej pasuesve të kultit mendonin se do të zhvillonin fuqi supernatyrore, të tjerë ndjenin kënaqësi në shfrytëzimin e shansit për të luftuar materializmin japonez.

Tempulli i Popujve

Prifti Xhim Xhons nisi Tempullin e Popujve për të ndihmuar të pastrehët, të papunët dhe të sëmurët e të gjithë racave, por ish anëtarë thonë se ka patur shumë abuzime brenda grupit. Për të mos lejuar hetimet e mëtejshme të grupit të tij, Xhons nisi një koloni në Guijana, aty ku shpresonte të ndërtonte një utopi tropikale. Kur një kongresmen vizitoi këtë bashkësi së bashku me tre gazetarë për të investiguar në lidhje me pretendimet për abuzime, ata u qëlluan dhe vranë në përpjekje për t'u larguar. Pas kësaj ngjarje, 913 anëtarë të bashkësisë - përfshirë qindra fëmijë - pinë aromatizues të helmuar në një prej vetëvrasjeve më masive të historisë.

"Ne jemi në një fazë hsumë të hershme, në skenën ekrimit të ekzistencës së energjisë së zezë. Eshtë një periudhë me kreativitet të lartë, dhe tani ka ardhur koha për idetë"

Ku është pjesa tjetër e universit?

Dave Mosher

Shkencëtarët që përpiqen të krijojnë një inventar të detajuar të të gjithë materies dhe energjisë në kozmos, në mënyrë të vazhdueshme ndeshin një problkem shumë të çuditshëm e që të bën kurioz - pjesa dërrmuese e tij mungon. "Unë e quaj ana e errët e universit", thotë Majkëll Tërnër, një kozmolog në Universitetin e Çikagos, duke iu referuar mistereve të mëdha të materies së zezë dhe të energjisë së zezë. Në fakt, vetëm 4 përqind e materies dhe energjisë në univers është arritur të gjendet. 96 përqindëshi tjetër mbetet i pakapshëm. Megjithatë, shkencëtarët janë duke kërkuar në qoshet më të largëta të hapësirës si dhe në thellësitë më të mëdha të Tokës, për të zgjidhur këto dy enigma të "zeza".

Materia e munguar

Ekuacioni i famshëm i Ajnshtainit, "E=mc2" përshkruan energjinë dhe materien (ose masën) si gjë të vetme e të pandarë - ndërsa hartat e kozmosit i referohen kombinimit energji-materia, për shkurt, si dendësi energjetike. Problemi me zbulimin e materies së zezë, që mendohet të zërë 22 përqind të universit dhe "tortës" së tij mas/energji, është se drita nuk ndërvepron me të. Por, ajo gjithësesi shfaq tërheqjen e gravitetit. Provat më të hershme të kësaj materie misterioze u zbuluan 75 vjet më parë, kur disa astrofizikanë vërejtën një anomali në një grumbull galaksish: Tufëza galaktike kishte disa qindra herë më shumë tërheqje gravitacionale nga sa duhej të kishte, duke ia kaluar shumë në peshë masës së vet të dukshme të yjeve.

"Ne mund të parashikojmë lëvizjet e diellit dhe të planetëve në mënyrë shumë të saktë, por në rastet kur nisim e bëjmë matje me gjërat që janë në distanca të largëta, fillojmë të shohim anomali të ndryshme", thotë Skot Dodelson, një astrofizikan në Laboratorin Kombëtar Fermi në Illinois. "Materia e zezë është sot për sot zgjidhja më e mirë e mundshme, megjithëse ne asnjëherë nuk kemi parë as edhe ndonjë shenjë apo copëz të saj".

Një tjetër shenjë dalluese e materies së zezë është kristalëzimi gravitacional, një efekt i ngjashëm me atë kur drita përshkon një copë xhami të pastër. Objekte masivë si dielli janë në gjendje të përthyejnë dritën, por re kolosale të materies së zezë krijojnë "fluska" në kozmos, të cilat e zmadfhojnë, shtrembërojnë apo duplikojnë dritën e galaksive apo të yjeve që ndodhen prapa tyre. Kristalëzimi gravitacional shfaqi kohët e fundit prova të masës së paparë në grumbullin e galaksive Bullet, si dhe në një unazë përreth një grupi galaksish në përplasje të quajtur ZëCl0024+1652.

Gjuetia e grimcave

Pavarësisht provave fantazmë, copëza të materies së zezë ende nuk janë mbërthyer prej studiuesve dhe shkencëtarëve. "Deri kur të kemi zbuluar në mënyrë faktike grimcat, ende nuk kemi bërë asgjë", thotë Dodelson. Fizikanët që merren me grimcat kanë zbuluar neutrinot, të cilat janë grimca jashtëzakonisht shumë të lehta që dalin nga Dielli dhe që vështirë se ndërveprojnë me materien e zakonshme, por Tërnër thotë se atio përbëjnë një pjesë shumë, shumë të vogël të materies së zezë në univers. "ne kemi arrestuar një prej anëtarëve të bandës, por jo liderin e bandës", thotë figurativisht Tërnër kur flet për neutrinot. Ai mendon se lideri është në fakt një grimcë masive që ka ndërveprim të dobët (GMND). Fatkeqësisht, GMND-të janë vetëm një teori deri tani.

Mendimi më i përhapur mes shkencëtarëve të fushës është se GMND-të janë shumë të rëndë, e megjithatë ashtu si neutrinot ata rrallë herë ndeshin në materien për të prodhuar një sinjal të dallueshëm. Por ideja është që GMND-të - ashtu si aksioni teorik apo grimcat neutralino - mund të ndodhë që të përplaset me materien, u jep gjithësesi shpresë shkencëtarëve. "Kjo është një hsitori që shumë shpejt mund të shohë fundin e saj", thotë Tërnër, duke theksuar se Kërkimet për Materien e Zezë Kriogjenike në një minierë në Soudan të Minesotës si dhe eksperimente të tjerë nëntokësorë duhet të kenë ndjeshmërinë e mjaftueshme për të dalluar një GMND.

Antigraviteti

Ndoshta misteri më i madh nga të gjithë është kushëriri i madh i materies së zezë, energjia e zezë. Forca e padukshme mendohet që të jetë një "antigravitet" në shkallë të madhe, i cili shtyn larg njëra tjetrës grumbujt galaktikë dhe shkakton ekspansionin e pashpjegueshëm dhe të përshepjtuar të universit. Tërnër mendon se energjia e zezë është misteri më i madh nga të gjithë - dhe nëkuptimin e drejtpërdrejtë të fjalës, përderisa shumë fizikanë deklarojnë se ai përbën 74 përqind të dendësisë energjetike në univers. "Deri tani, arritja më e madhe me energjinë e zezë ka qenë fakti që i është dhënë një emër", thotë Tërnër në lidhje me këtë forcë bishtnuese. "Jemi në të vërtetë vetëm në fillimin e kësaj enigme". Tërnër e përshkruan energjinë e zezë si "gjë vërtetë e çuditshme", më së miri e menduar si një gravitet elastik e kundërshtues që nuk mund të ndahet në grimca tëmëtejshme. "Ne e dimë se çfarë bën, por nuk e dimë se çfarë është", thotë Tërnër.