Ish-kreu i grevės
urisė sė punėtorėve tė Gėrdecit rrėfen prapaskenat dhe intrigat
pėr pėrdorimin e grevistėve
Belliu: Mjaft dhe Veliaj, shuma tė majme
parash me Gėrdecin
Andi Belliu, ish-kryegrevisti i punėtorėve tė
Gėrdecit, akuzoi lėvizjen "Mjaft" se i ka pėrdorur grevistėt pėr
qėllime politike. Ai ka hedhur poshtė aludimet se grevistėt kanė
paditur qeverinė apo shtetin shqiptar, si ėshtė paraqitur nė
media. Belliu ka akuzuar drejtuesit e lėvizjes "Mjaft" se u ka
dhėnė ushqim grevistėve, nė mėnyrė qė grevėn ta kishte nėn
kontroll. Ai pohon se greva nuk e meritoi vėmendjen e qeverisė,
sepse u politizua nga Veliaj dhe shpreh keqardhjen qė drejtuesi
i 'G99' ka urdhėruar njė nga ish-vartėsit e tij tė hapin njė
padi nė emrin e njė shoqate fantazmė. "Shoqata e viktimave tė
Gėrdecit" ka si kryetar njė nga eksponentėt kryesorė tė "Mjaft"-it,
Andi Kananaj. Ai ka pėrfitime personale dhe nuk pėrfaqėson aspak
familjet e viktimave.
- Si e nisėt grevėn dhe cili ishte motivi?
Greva filloi me pėrpjekjet tona personale pėr
tė kėrkuar disa gjėra qė ne i cilėsonim si tė drejta. Mua nuk mė
takon asgjė, se nuk kam qenė ditėn e shpėrthimit nė punė. Pra,
gjithēka u bė me qėllim politik nga lėvizja "Mjaft" dhe greva e
humbi seriozitetin. Ata kanė hapur fjalė kundėr nesh dhe na
thonin qė po nuk ju mbėshtetėm ne, atėherė ju keni marrė fund.
Nuk e kuptonim arsyen e tyre. Kjo ishte e turpshme se zona e
Vorės ėshtė njė zonė autoktone dhe e vogėl, ku njihen dhe
dhėndurėt e jo mė banorėt me njėri-tjetrin. Unė i kam ndihmuar
me sa kam patur mundėsi, me njerėz nė protestė, se ajo u bė
qesharake, me protestues qė nuk dinin ku ishte Bashkia, qė e
kishin pėrballė tyre. "Mjaft" dhe G 99 nuk kishin qėllim tė na
ndihmonin, por tė na dėmtonin nė kėrkim tė hapėsirave mediatike
meskine.
- Si shpjegohet fakti qė prej ditės sė parė
ka qenė e pranishme lėvizja "Mjaft"?
Pėrveē pėrfitimeve politike, nė favor tė
lėvizjes "Mjaft" dhe Erion Velisė, do tė shkonin shuma tė majme
parash nėpėrmjet krijimit tė shoqatave qė do tė ēonin nė gjyq
shtetin shqiptar nė emėr tė viktimave dhe do tė merrnin pjesėn e
tyre "Mjaft" dhe G 99. Unė personalisht kam patur me ta
kontradikta qė nė fillim, pra me kėtė lėvizje qė ishte si
fantazėm dhe merrte urdhra nga vetė Veliaj. Sepse nė kohėn qė
unė iu ofrova variantin tim qė tė krijonim njė shoqatė qė nė
fillim qė kishte ndodhur ngjarja, nė kohėn qė pėrfaqėsues tė "Mjaft"-it
bisedonin me mua, nė atė kohė u krijua njė shoqatė tjetėr,
shoqata e viktimave. Nė atė kohė qė u formua shoqata paralele me
timen, "Mjaft"-i e dinte shumė mirė qė unė e njihja zonėn dhe
punėtorėt, pasi kam punuar vetė nė atė ndėrmarrje. Pra, kėta
punėtorė mė besojnė mua dhe jo "Mjaft"-in. Ata krijuan shoqatėn
e viktimave, sepse e dinin mirė qė ata, gjatė gjyqit pėr
dėmshpėrblimet e familjeve tė viktimave, do tė merrnin paranė mė
tė madhe. Pėr kėtė lojė tė ndyrė tė "Mjaft"-it kam patur debate
qė nė fillim. Nuk isha dakord me politikėn qė ngrinin ata pėr ne,
por nga euforia e tepėrt ramė viktimė e kėsaj loje. "Mjaft"-i
thotė qė nuk jemi shoqatė politike, por nga kjo shoqatė na doli
dhe njė parti politike, e komanduar pėr interesa tė Velisė dhe
lėvizjes sė tij.
- Angazhimi i tepėrt i Velisė, i grupimit tė
tij G 99 dhe opozitės me nė krye Partinė Socialiste, e ndihmoi
apo e dėshtoi grevėn?
Mendoj se e dėshtoi, sepse dhe vetė Partia
Socialiste merrte informacione nga "Mjaft"-i. Gazetat e
pėrditshme i merrnin informacionet nga kjo lėvizje dhe shpesh
herė lajmet kanė qenė kontradiktore. Erion Velia mė bėnte
pėrshtypje, se kur vinte tė na takonte me disa njerėz tė tij, u
ēonte mesazhe me anė tė celularit mediave qė nuk ishin tė
pranishme. Velia nuk i merrte asnjėherė mediat brenda kur kishte
diēka pėr tė na e komunikuar nė lidhje me problemet qė mund tė
hasnim. Por, pėr tė qenė realist, Veliaj nuk na i thoshte
drejtpėrdrejt mendimet, por pėrdorte Spiropalin. Mua mė habiste
kontaktimi me grevistėt. Dakord kurajo ėshtė, por ditė pėr ditė
mund tė kishte interesa mė tė mėdha dhe kėshtu po del. As
partitė e opozitės dhe disa punonjės tė Bashkisė Vorė nuk erdhėn
aq shpesh, por dy herė dhe u njohėn me problemet tona, tė cilat
u bėnė publike. Mendoj qė politizimi i ēėshtjes na e hoqi tė
drejtėn neve qė tė kėrkonim takime tė niveleve tė larta. Unė e
kam kuptuar rrjedhėn politike tė grevės kur Velia, ēdo prononcim
e etiketonte dhe shante familjen e kryeministrit, dhe nuk i tha
asnjėherė para mediave kėrkesat tona. Gracka qė na u ngrit nga "Mjaft",
ishte shumė e organizuar dhe ne nuk dolėm dot prej saj. Kėtė e
kuptova dhe i humba shpresat se mund ta zgjidhnim ēėshtjen.
Greva u dėshtua prej ditės sė pestė nga "Mjaft" dhe qėndrimi mė
tej ishte artificial.
- Ju thatė se "Mjaft"-i u dha ushqim
grevistėve. Pse e bėri kėtė?
"Mjaft"-i u dha ushqim grevistėve pa dijeninė
time, sepse unė shpesh herė nuk ndodhesha aty kur ata
ndėrmerrnin takime me grevistėt. Kjo gjė e bėri grevėn tė paqenė
dhe dėshtimin e saj tė sigurt. Nuk ma priste mendja se si njė
lėvizje qė pretendonte qė tė ndihmonte, tė vepronte kundėr
interesave tona. Kjo nuk ėshtė as nė traditėn shqiptare qė t'u
ngulim thikėn prapa shpine njerėzve. Ata thjesht na shfrytėzuan
sa deshėn dhe na hodhėn nė rrugė. Kjo do t'u kthehet atyre nė
njė bumerang, sepse unė nuk do tė hesht pėr asnjė ēast duke i
denoncuar, pėr fjalorin e tyre abuzues ndaj banorėve tė Gėrdecit.
- Cila ishte arsyeja qė marrėdhėniet tuaja me
"Mjaft"-in u prishėn?
Ne u prishėm me ta, sepse "Mjaft"-i na
premtoi se do tė na pėrkrahte. Drejtuesja e "Mjaft"-it, Elisa
Spiropali, mė ka pohuar se janė marrė tė gjitha mjetet e
nevojshme, duke thėnė se kishin ngritur ēadra atje ku do tė
transferoheshin grevistėt. Por atė ditė kur shkuam ne, nuk pamė
asgjė nga ato qė na thanė. Kėtu i vėrtetuam dyshimet tona pėr
kėtė lėvizje. Unė sė bashku me grevistėt e tjerė menduam tė
dilnim nga greva ditė mė parė nga ē'dolėm, por ata na joshėn me
mashtrime. Na thanė qė ēadra ėshtė gati, ky premtim mė ėshtė
bėrė personalisht nga pėrfaqėsuesit e "Mjaft"-it. Kjo ishte njė
shtysė pėr tė inkurajuar grevistėt qė tė vazhdonin grevėn.
Premtimi ishte sigurimi i njė ēadre, e cila do tė kishte dhe njė
banjo portative qė ne tė vazhdonim grevėn aty. Ditėn qė do tė
lėviznim nga Vora pėr nė Tiranė, u ēuditėm dhe nga drejtuesja e
kėsaj lėvizje, qė nuk erdhi atė ditė pėr tė na marrė, nė njė
kohė qė na tha se ajo do tė ishte me patjetėr gjatė transferimit
tonė. Ne e cilėsuam si njė shoqatė qė do tė na mbrojė nė tė
drejtat tona. Veliaj dhe "Mjaft"-i ia arritėn pėr njė kohė tė
shkurtėr ta bėjnė politike ēėshtjen, por kjo iu kthye kundėr dhe
tė gjitha mediat e kuptuan qėllimin e vėrtetė tė grevės dhe na
nxorėn qesharakė.
- Nė media po pėrflitet njė padi qė ju keni
bėrė nė emėr tė grevistėve. Si qėndron e vėrteta?
Unė nuk jam nė dijeni pėr kėtė gjė, por besoj
se e ka bėrė vetė "Mjaft"-i me zyrėn ligjore "Tirana Legal Aid"
(ish-Cafod-i), e cila financohet nga Fondacioni "Soros". Por, tė
them tė drejtėn, dy avokatė qė punojnė aty janė fare pa
eksperiencė dhe nuk e kuptoj se si kanė guximin tė marrin
pėrsipėr ēėshtje kaq tė mėdha mbi supe. Por, gjithsesi, nė emrin
tonė ėshtė abuzuar shumė dhe kjo padi ėshtė bėrė nė emrin tonė
pėr pėrfitime tė "Mjaft"-it. Unė dua tė shtoj diēka, se gjyqi qė
pritet tė nisė nėpėrmjet shoqatės sė viktimave, qė drejtohet nga
Andi Kananaj, njė prej eksponentėve tė "Mjaft"-it, nuk ka asnjė
lidhje me zonėn. Ėshtė njė mashtrim qė duhet dėnuar me ligj,
pasi ai nuk pėrfaqėson asgjė pėrsa u pėrket viktimave.
Intervistoi: Elis KUĒI
Intervista, kreu i AMF-sė, Elizabeta Gjoni: Rregullohen
kompetencat midis Financave dhe Autoritetit tė Mbikėqyrjes
Financiare
Raportet e veēanta qė vendosen nė Ligjin
pėr sigurimet e detyrueshme tė transporteve
Projekti i ri pėr tregun e sigurimeve tė
detyrueshme nė sektorin e transporteve synon tė vėrė rregull nė
kėtė fushė. Nė njė intervistė pėr gazetėn "RD", kryetarja e
Autoritetit tė Mbikėqyrjes Financiare, Elizabeta Gjoni ėshtė
shprehur se njė ndėr risitė e kėtij projekti kanė tė bėjnė me
futjen e produkteve tė reja tė sigurimeve tė detyrueshme, si pėr
mjetet fluturuese (avionėt), mjetet lundruese dhe sigurimin e
pasagjerėve me mjetet e transportit publik. Ndėrkaq, Gjoni vė nė
dukje se Autoriteti i Mbikėqyrjes Financiare do tė jetė
autoriteti shtetėror dhe pėrgjegjės pėr zbatimin e kėtij ligji,
i cili pritet tė hyjė nė zbatim nė muajin shtator tė kėtij viti.
Projektligji, sipas Gjonit merr nė konsideratė direktivat e
Bashkimit Europian nė fushėn e sigurimeve tė detyrueshme, si dhe
ėshtė mbėshtetur nė ligjet mbi sigurimet e detyrueshme tė
Kroacisė dhe Bullgarisė.
-Zonja Gjoni, pse u bė e domosdoshme hartimi
njė ligji nė fushėn e sigurimeve tė detyrueshme pėr sektorin e
transporteve?
Ky ėshtė njė ligj, qė megjithėse tani
prezantohet ai ėshtė rrahur me juristėt e kompanive tė ndryshme
dhe janė konsideruar tė gjitha ēėshtjet qė ka nxjerrė tregu deri
tani, apo qė janė tentuar tė draftohen mė pėrpara. U bė i
domosdoshėm qė tė hartohet njė projektligj jo vetėm thjesht sė
ligji ekzistues ėshtė ai i '92, sepse njė ligj teknik mund tė
ekzistojė dhe pėr vite me radhė, por kemi zhvillime intensive tė
tregut si njė treg i ri, kemi njė domosdoshmėri tė harmonizimit
dhe tė pėrmirėsimit tė arkiteksturės komplet tė strukturave tė
sigurimeve. Falė arkitekturės sė sigurimeve ne kemi autoritetin
e mbikėqyrjes, kemi byronė, kemi Ministrinė e Financave, kemi
autoritetet e Transportit, autoritetet e Policisė pėr aksidentet,
si dhe njė sėrė profesionesh tė tjera siē janė vlerėsuesit,
agjentėt, aktuarėt, tė cilėt kanė njė raport tė caktuar me
njėri-tjetrin. Nė kėto kushte ndėrtimi i njė strukture qė tė
funksionojė sa mė mirė ka rėndėsi tė madhe pėr njė funksionim tė
madh tė tregut. Ligji pikėrisht tenton tė krijojė raporte fare
tė qarta ndėrmjet tė gjitha palėve qė bėjnė pjesė nė tė.
-Ēfarė mund tė na thoni pėr organizimin dhe
funksionimin e kėtij ligji, cilat janė ristė qė pritet tė gjejnė
gjatė zbatimit tė tij?
Njė vėmendje tė veēantė i kushtohet
organizimit dhe funksionimit tė byrosė. Nuk ėshtė njė ndryshim
thelbėsor, sepse kuptohet qė ėshtė akti rregullativ i Kėshillit
tė Byrove qė udhėheq punėn e saj, megjithatė pėr funksionet e
tjera qė ka mundohet qė tė specifikojė mė mirė organizimi dhe
funksionet si nga pikėpamja e drejtimit, nga pikėpamja e
burimeve tė financimit dhe tė funksioneve tė tyre.
-Njė faktor tjetėr i rėndėishėm ėshtė sidomos,
aktualizimi, pasqyrimi i direktivave tė Europės, cilėt janė disa
prej tyre?
Pėrspektiva e vendit tonė pėr tė hyrė nė
Europė sjell nė mėnyrė tė detyrueshme qė ne tė bėjmė njė
apbiditim tė tė gjithė kuadrit ligjor me direktivat e Europės.
Pavarėsisht se tani nuk janė obligative ne synojmė t'i parprijmė
dhe aq mė tepėr nė problemet teknike. Gjithashtu synohet qė tė
futen edhe disa koncepte tė reja, sepse vetė zhvillimi i tregut
gati 10-vjeēar bėn tė mundur qė tė futen disa koncepte tė reja,
tė cilat do tė shikohen mė tutje.
-Ku ka konsistuar baza ligjore qė ėshtė
pėrdorur nė hartimin e kėtij projektligji?
Baza ligjore qė ėshtė pėrdorur pėr hartimin e
kėtij projektligji kuptohet qė ėshtė kuadri ligjor ekzistues nė
kėndvėshtrimin e gjerė qė nga kodet bazė qė ekzistojnė, si nga
ligjet qė lidhen me tė, transportet dhe tė tjera, gjithashtu dhe
ato tė financave apo tė sigurimeve. Udheheqja ndaj direktivave
tė europės, tė cilat pėrmenden edhe nė relacionin pėrkatės.
Gjithashtu jemi orientuar edhe ndaj ligjeve tė vendeve, tė cilat
sapo janė futur apo abditojnė tė gjithė kuadrin ligjor pėr tė
hyrė ne Europė.
-Cilat janė disa nga risitė qė sjell ligji ri
nė kėtė sektor?
Risitė qė sjell ligji kanė tė bėjnė nė radhė
tė parė me zgjerimin e objektit. Deri tani ai ka qenė i kufizuar
nė automjete, tani ai zgjerohet edhe me produkte tė reja. Njė
ndėr produktet ėshtė Qendra e Informacionit, pėrmirėsimi i
infrastrukturės, eficienca dhe harmonizimi i arkitekturės
sidomos vihet theksi tek zbatueshmėria.
-Ēfarė mund tė thoni nė lidhje me zgjerimin e
objektit nė ligjin e ri?
Nė lidhje me zgjerimin e objektit pėr herė tė
parė vihet theksi, sigurimin e detyrueshėm dhe i pėrgjegjėsive
ligjore pėr pronarėt e avionėve, apo pronarėt tė anijeve me njė
definicion shumė tė qartė sė kush futet tek anijet apo tek
mjetet lundruese.
-Ju keni pėrmendur njė risi tjetėr tė kėtij
projektligji, atė tė sigurimit tė detyrueshėm tė pasagjerėve. Si
duhet kuptuar kjo?
Sigurimi i detyrueshėm tė pasagjerėve
sikundėr edhe nė transport publik shtrihet nė njė gamė tė gjerė
tė transportit, siē ėshtė i renditur qoftė nė urban, interurban,
taxi, trenave etj.
Nė lidhje me qendrėn e informacionit
pavarėsisht se kėtu ėshtė njė praktikė tashmė e filluar ne e
dimė qė ėshtė njė kėrkesė e direktivave evropiane, pėr ndėrtimin
e Qendrės sė Informacionit. Njė gjė e tillė nė ligj mundohet qė
tė artikulojė tė gjitha kėrkesat bazė, funksionet dhe detyrimin
pėr tė futur imputet dhe jo vetėm nga shoqėritė e sigurimeve,
por edhe nga institucionet e tjera pėr tė bėrė rakordimin e tė
dhėnave siē janė drejtoria e Transporteve, Policia Rrugore apo
Autoritet e tjera.
-Pėrmirėsimi i infrastrukturės sė dėmeve
pėrbėn njė ndėr objektet krysore dhe njė ndėr risitė e cila nuk
ekzistonte nė ligjin e kaluar, sepse siē dihet ne kemi njė nivel
shumė tė ulėt tė pagesės sė dėmėve, diēka mė shumė pėr kėtė?
Ėshtė e vėrtetė qė kjo ėshtė vėnė re aq mė
tepėr nė kėtė segment motorik. Tashmė pėr kėtė sektor tentohet
me akte nėnligjore, praktika tė vetė kompanive pėr tė zgjidhur
kėtė ngėrē. Pra synohet vendosja e standardeve direkte nė kėtė
ligj ku vihen detyrime mbi mėnyrėn e trajtimit nga ēdo pikėpamje
lidhur me procedurat qė duhen ndjekur pėr trajtimin e dėmėve. Ne
shpresojmė qė zbatimi i kėtij ligji tė sjellė njė ndikim direkt
nė shlyerjen e dėmeve nga ana e kompanive.
-Cili ėshtė koncepti i ri qė futet mes
shoqėrisė dhe palės qė dėmtohet?
Duke konsideruar kėrkesat dhe nga vetė tregu
pėr tė futur idenė e rimbursimit tė drejtpėrdrejtė pra qė
klienti kur ndodh dėmi mund tė drejtohet tek kompania, e cila ka
tė bėjė me sigurimin me pėrgjegjėsi tė drejta. Pra krijohet
hapėsira ligjore qė sigurimi tė mbetet njė pėrgjegjėsi ndaj
palėve tė drejta, por gjithashtu me ligjin e ri krijohet
mundėsia qė nė bazė marrėveshjesh ta mbėshtesin kėtė iniciativė
duke shfrytėzuar edhe eksperiencėn e vendeve tė tjera.
-Lidhur me konceptin e dėmit moral?
Futja e konceptit tė dėmit moral ka si tė
thuash terminologjinė vet, por qė nė thelb ka dėmin moral. kėtu
futen procedurat, afatet, tė cilat pėrfshijnė tė gjithė
trajtimin e dėmeve nė thelb. Pėr sa i pėrket harmonizimit tė
arkitekturės duke u pėrqėndruar mė shumė tek byroja, vihen
raporte tė drejta pėr fuqinė nė nxjerrjen e akteve nėnligjore,
pėr rregullimet, pėr kompozimet e byrosė. Kėtu ka dy alternativa
ku shoqėritė e sigurimit mund tė gjykojnė mė drejtpėrdrejtė nė
hartimin e saj.
-Atėherė cilat janė disa nga pėrpjekjet e
bėra nė mėnyrė qė ligji tė jetė sa mė i zbatueshėm?
Janė bėrė njė sėrė parashikimesh nė mėnyrė qė
ligji tė mos mbetet thjesht i hedhur nė njė letėr. Janė njė sėrė
nenesh, tė cilat mundohen qė tė sigurojnė zbatimin e artikujve
tė ligjit. Pra janė pėrmirėsuar, fokusuar dhe detajuar mė mirė
sanksionet, penalltitė apo trajtimet dhe ajo qė ėshtė pėr t'u
theksuar se objekt sanksionesh nuk janė vetėm shoqėritė e
sigurimit, por tė gjitha subjektet qė lidhen me tė, edhe
qytetarėt.
-Ēfarė pritet me fillimin nga zbatimi tė
kėtij ligji?
Ne presim tė kemi njė ulje tė numrit tė
pasiguruave qė operojnė nė treg. Tė shtrihet sigurimi i
detyrueshėm edhe nė fushėn e aviacionit, anijeve. Kur themi
anije definicioni ėshtė shumė i qartė. Njė efekt dhe impakt
shumė i rėndėsishėm ėshtė pėrmirėsimi nė sjelljen dhe trajtimin
e dėmeve nga shoqėritė pėr njė shėrbim sa mė tė mirė. Rritja e
efektivitetit tė strukturave tė ndryshme nė bashkėpunim, pra
janė standardizuar marrėdhėniet, mbrojtja mė e mirė e interesave
tė konsumatorėve sidomos nėpėrmjet trajtimit tė procedurave tė
dėmeve dhe kuptohet pėrqasja me direktivat evropiane, standardet
nė kėtė fushė.
-Kur pritet tė hyjė nė fuqi ky ligj?
Kuptohet se brenda kėtij viti ky ligj pritet
tė hyj nė fuqi. Ai do tė kalojė procedurat e zakonshme. Pėr dy
javė ne presim komentet nė faqen tonė tė internetit
ėėė.amf.gov.al , qė nė njė periudhė kohore sa mė tė shkurtėr tė
arrijmė ta realizojmė ta fusim nė fuqi. Mendojmė qė ėshtė e
mjaftueshme njė periudhė 2-javore pasi ky ėshtė rrahur dhe
konsultuar me specialistė tė kompanive tė huaja dhe rrah tė
gjitha ēėshtjet qė ka nxjerrė tregu deri mė tani.
Pėrgatiti: Drita Ēokaj
Ministri i Drejtėsisė rrėzon pretendimet mediatike pėr pėrplasje
institucionesh
Alibeaj: Gjyqtarėt qė shkelin ligjin, nuk
do tė tolerohen
Ministri i Drejtėsisė, Enkelejd Alibeaj, ka
hedhur poshtė dje pretendimet mediatike tė ngritura kohėt e
fundit pėr pėrplasje tė institucionit tė Kėshillit tė Lartė tė
Drejtėsisė dhe Ministrisė sė Drejtėsisė pėr ēėshtjen e
procedimit disiplinor pėr tre gjyqtarėt e Gjykatės sė Apelit
Ushtarak. "Duke marrė shkas nga materialet informuese qė disa
media televizive dhe tė shkruara kanė transmetuar ditėn e
djeshme, por edhe tė sotme, do tė doja tė bėja me dije
realitetin se si qėndron ēėshtja e marrėdhėnieve institucionale
nė lidhje me ēėshtjen e shqyrtimit tė procedimit disiplinor tė
gjyqtarėve pėr rastin kaq tė njohur prej jush. Sė pari, do tė
doja t'ju thosha se gjithēka ėshtė pėrhapur me anė tė valėve
mediatike dhe do ta konsideroja dezinformim keqdashės, trillim
tė sė vėrtetės, qė besoj se segmente tė caktuara, tė cilat nuk
kanė qėllime tė qarta ligjore dhe morale qė procedimet
disiplinore ndaj shkelėsve tė ligjit, qofshin ata dhe gjyqtarė,
t'u shkohet deri nė fund", ka theksuar Alibeaj nė fjalėn e tij.
Mė tej, ministri i Drejtėsisė shprehu bindjen qė konsiderata tė
tilla, si pėrplasja me institucione tė tilla si Ministria e
Drejtėsisė, Kėshilli i Lartė i Drejtėsisė janė krejtėsisht
inekzistente. Institucione tė tilla dhe individėt qė ushtrojnė
detyra tė tilla janė nė pėrputhje tė plotė dhe korrekte me
urdhėrimet ligjore. Realiteti, tha ai, ėshtė fare i qartė dhe
lehtėsisht i kuptueshėm nga kushdo. "Prej Inspektoriatit tė
Kėshillit tė Lartė tė Drejtėsisė ėshtė ngritur njė grup pėr tė
kryer verifikimin nė lidhje me njė ēėshtje gjyqėsore, e cila ka
marrė edhe njė lloj pėrsosmėrie, ėshtė kryer besoj nė mėnyrė
korrekte gjithė verifikimi, ėshtė rezultuar qė prej gjyqtarėve
konkretė, emrat e tė cilėve janė bėrė tė ditur pėr tė gjithė
median dhe gjithė publikun, se kėta rezultojnė me shkeljet
ligjore tė pretenduara. Sipas ligjit dhe sipas taktikės sė
kristalizuar nė bashkėpunimin midis Kėshillit tė Lartė tė
Drejtėsisė dhe Ministrisė sė Drejtėsisė, ky material i ka kaluar
ministrit tė Drejtėsisė qė prej ditės sė pardjeshme dhe nė
mėnyrė urgjente ky material ėshtė studiuar nga Ministria e
Drejtėsisė dhe ėshtė nisur procedimi disiplinor", vijoi mė tej
Alibeaj duke theksuar se qė para dy ditėsh materiali u ėshtė
dėrguar personave pėr t'u inspektuar dhe verifikuar. Ėshtė
detyrim si i Inspektoriatit tė KLD, ashtu edhe tė Ministrisė sė
Drejtėsisė pėr tė marrė tė gjithė observacionet nga ana e tė
inspektuarve dhe tė verifikuarve, tė cilėt do tė japin
pretendimet e tyre nėse kanė njė afat prej 10 ditėsh dhe nė
pėrfundim tė kėtij afati, ministri i Drejtėsisė do tė prononcojė
dhe masėn konkrete tė procedimit disiplinor. Ministri Alibeaj
shprehu besimin se situata tė tilla nuk duhet tė karakterizohen
nga ngutja, por duhet tė karakterizohen nga maturia, duke
garantuar tė drejtat e gjyqtarėve, por duke e respektuar nė
mėnyrė serioze ligjin. "Ndėshkimi duhet tė jetė nė atė masė sa
ēėshtja, delikatesa, rėndėsia dhe graviteti i ēėshtjes". Njė
afat 10 ditor, tha ai, ėshtė minimal, do tė jeni tė ftuar tė
ndiqni edhe mbledhjen e Kėshillit tė Lartė tė Drejtėsisė, ku do
tė shqyrtohet nė themel pėrgjegjėsia e gjyqtarėve qė kanė
shkelur ligjin.
- Zoti ministėr, ėshtė e vėrtetė qė ka njė
konflikt mes jush dhe KLD pėr sa i pėrket edhe faktit qė ka dy
grupe inspektimi nė gjyqėsorin shqiptar, dhe nėse ka, pse?
Pyetja e dytė ėshtė nėse ka vėrtet njė
konflikt mes jush dhe Shoqatės kombėtare tė Gjyqtarėve?
Nuk ka kurrfarė konflikti midis kėtyre
institucioneve, sepse situata ėshtė e rregulluar me ligj. Do tė
thotė qė Kėshilli i Lartė i Drejtėsisė ėshtė ai qė vendos mbi
pėrgjegjėsinė disiplinore tė gjyqtarėve, ėshtė organi, gjykata e
gjyqtarėve. Ministri i Drejtėsisė, nė bazė tė ligjit, ėshtė i
detyruar tė nisė procedimin disiplinor, tė bėjė verifikimin dhe
tė saktėsojė masėn konkrete qė do tė merret ndaj gjyqtarit nė
rastin konkret. Duke qenė se situata rregullohet me ligj, termi
konflikt ėshtė i huaj pėr gjithė kėtė situatė.
- Atėherė pse duhet t'ia kujtonit ju zotit
Spahia, nėnkryetar i Kėshillit tė Lartė tė Drejtėsisė, se
pikėrisht jeni ju autoriteti pėrgjegjės?
Kjo nuk ėshtė ēėshtje kujtese as e individėve
me emra konkretė, kėtu bėhet fjalė pėr institucione qė nuk kanė
emra, ka njė KLD, anėtar i tė cilit ėshtė edhe ministri i
Drejtėsisė, ka dhe njė ministri Drejtėsie qė do tė kryejė dhe
kryen verifikimet dhe kryerjen e detyrės sė saj sipas ligjit.
Pėr kronikė po ju sqaroj qė verifikimi i kryer nga ana e KLD nuk
pėrmban, siē edhe ligji e kėrkon, qė tė prononcohet ky
institucion pėr masėn konkrete. Ky ėshtė njė detyrim qė duhet ta
marrė pėrsipėr ministri i Drejtėsisė dhe do ta bėjė deri nė
fund. Kėshilli i Lartė i Drejtėsisė, nė seancėn qė do tė ketė,
do tė shqyrtojė ēėshtjen, do tė shqyrtojė dhe propozimin e
ministrit tė Drejtėsisė dhe nė fund do tė vendosė.
Nė lidhje me pyetjen e dytė nuk ka kurrfarė
dhe s'ka se si tė ketė asnjė lloj konflikti tė ministrit me
gjyqtarėt, sepse janė dy institucione qė janė tė ndryshėm,
certifikojnė dhe analizojnė ēėshtje ligjore tė ndryshme.
Ministri i Drejtėsisė, nė lidhje me raportin qė ka me gjyqtarėt,
tė organizuar qoftė nė konferencė, qoftė edhe nė shoqata, ka
vetėm njė detyrim qė tė gjitha shėrbimet gjyqėsore qė duhet tė
jenė ndaj gjyqtarėve nė kryerjen e detyrės sė tyre, si gjyqtarė
duhet tė ngrihen nė standardin mė tė lartė pėr t'ua bėrė punėn
dhe jetėn mė tė lehtė gjyqtarėve nė vėnien e drejtėsisė.
Ministri i Drejtėsisė ėshtė duke punuar dhe duke marrė
pėrgjegjėsinė konkrete qė kėtė shėrbim ta ngrejė cilėsisht mė
lart.
- A bėhet procedim disiplinor pėr gjyqtarė
pėr njė ēėshtje qė ata e kanė gjykuar dhe qė ėshtė ende nė
Gjykatėn e Lartė?
Sipas Kushtetutės dhe sipas Ligjit "Pėr
organizimin dhe funksionimin e pushtetit gjyqėsor", dhe sipas
praktikės sė konsoliduar edhe tė Gjykatės Kushtetuese nė
ēėshtjet qė ka shqyrtuar, kufiri i vetėm limitativ pėr
verifikimin e njė ēėshtje gjyqėsore nė funksion tė pėrgjegjėsisė
sė gjyqtarėve ėshtė kur vendimi ka marrė formė tė prerė dhe
vendimi merr formė tė prerė gjatė gjykimit nė apel, dhe
pėrgjegjėsia e gjyqtarėve tė shkallės sė parė dhe gjyqtarėve tė
apelit pėrfundon nė kėtė moment, dhe ėshtė ky momenti qė duhet
tė fillohet verifikimi. Nuk ka asnjė lloj pengese pėr rastin
konkret nė shqyrtimin e kėsaj ēėshtjeje, nė aspektin
administrativ. Gjykata e Lartė nuk gjykon mbi gjyqtarėt, por
gjykon mbi ligjin dhe nuk gjykon mbi faktet. Faktet janė ato qė
shqyrtohen ose nga Gjykata e Shkallės sė Parė, ose nga Apeli, qė
do tė thotė se pas Apelit, i vetmi institucion qė do tė mund t'i
verifikojė administrativisht do tė jetė Ministria e Drejtėsisė
ose Kėshilli i Lartė i Drejtėsisė, sipas rastit.
Blerina TOSLLUKU